سوال 101945

با عرض سلام و تحیت.
دوست محترم!
به یك روایت توجه فرمایید:
زراره به ابوبصیر(این دو بزرگوار دو تن از اصحاب خاص امام صادق هستند) می گوید: به امام صادق(ع) عرض كردیم شخصی در نماز شك می كند و گاه تعداد ركعات را فراموش می كند. امام فرمودند: دوباره بخواند.
عرض كردیم: این حالت زیاد برایش تكرار می شود. فرمودند: به شكش اعتنا نكرده و نمازش را بنا بر یكی از احتمالات بخواند.
سپس فرمودند: راه را بر شیطان در خراب نمودن نمازتان بازنكنید، كه اگر گوش به حرفش دادید، در شما طمع می كند. او خبیث است و اگر عادتش دادید كه در شما ایجاد شك و تردید كند، شما را رها نمی نماید. پس باید زمانی كه كثیرالشك شدید، به شكتان اعتنا نكنید. وقتی او ببیند شما مطیع او نیستید و راهی در شما ندارد، دست از این كارش برمی دارد.
زراره می گوید: سپس حضرت فرمودند: همانا شیطان میل دارد كه اطاعت شود، و اما اگر با او مخالفت شود شما را رها می سازد.(كافی، ج3، ص358)
در مورد اعمال شخص وسواسی از لحاظ شرعی باید بگوییم، مراجع تقلید، عمل شخص وسواسی را اگر اعتنا به وسوسه هایش نماید حرام، و احیانا باطل می دانند.
مرحوم امام خمینی در پاسخ به استفتایی كه از ایشان در باره اعمال شخص وسواسی پرسیده اند، چنین نگاشته اند: "نباید به شك های خود اعتنا كند، و اگر اعتنا كند كار حرامی كرده است؛ و هر عمل را بیش از یك بار نباید انجام دهد و اگر انجام دهد حرام است، و هر گاه شك در نجاست چیزی یا صحت عملی كرد باید بنابر طهارت و صحت بگذارد و اگر بر خلاف آن عمل كرد، جائز نیست."(احكام آبها، ص168)
توجه شما را به دو نكته جلب می كنیم:
یكی این كه ما تا به نجاست بدن یا هر شیئ دیگری و یا حدثی اطمینان نداشته باشیم، اصل بر طهارت آن است؛ یعنی حتی اگر ظن و گمان هم به آن نجاست و یا حدث داشته باشیم باز نباید به آن اعتنا كنیم. ما غالبا بر نجاست ها اطمینان نداریم.
وسواس از اینجا شروع می شود كه در این موارد ما مقدس تر از خود خدا می شویم و در مواردی كه او پاك اعلام كرده، احتیاط می كنیم. این احتیاط همان وسواس حرام است.
برای مبتلا نشدن به مرض وسواس گام های اولیه شیطان را بایستی مراقبت نموده و به این شكها اعتنا نكرد.
نكته دوم همان است كه در روایت هم به آن اشاره شده است؛ و آن این كه كثیر الشك نباید عمل خود را ابطال كند و باید به یكی از احتمالات مجاز عمل كند. مثلا اگر كثیر الشك شك كرد كه در ركعت اول است یا دوم، به هر كدام كه خواست بنا بگذارد و نمازش را تمام كند. چنین نمازی صحیح است، ولو انتخاب او خلاف واقع باشد.
با آرزوی توفیق.
مشاوره مذهبی ـ قم.
باستانی.