سوال 10268

با سلام و درود
با جدایی روح از بدن و با مرگ، به عالَم قبر یا همان عالَم برزخ وارد می شویم. برزخ به معنای فاصله بین دو چیز است، لذا چون این عالَم بین عالَم دنیا و عالَم آخرت فاصله شده، به آن عالَم برزخ گفته می شود.
از آن جهت که عالم برزخ مرتبه اى بالاتر از این جهان، و محیط بر این جهان است، درک حقیقت زندگى عالم آخرت و آگاهى از جهان برزخ به طور کامل براى ما که محدود به عالم ماده هستیم ممکن نیست؛ لذا بایستی برای اطلاع از آن جزئیات، از روایات معصومین (علیهم السلام) کمک گرفت.
عالم برزخ می تواند به صورت بهشت برزخی و یا جهنم برزخی باشد. امام سجاد (علیه السلام) می فرمایند: «إنَّ ألْقَبْرَ رَوْضَةٌ مِنْ رِیاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ الْنِیرانِ»؛ قبر، باغى از باغ هاى بهشت یا حفره اى از حفره هاى دوزخ است.(البرهان في تفسير القرآن، ج ‏4، ص 36)
ـ سؤال و جواب در قبر؛
«از قرائن موجود در روایات بر مى آید که سؤال و جواب قبر، یک سؤال و جواب ساده و معمولى نیست که انسان هر چه مایل باشد در پاسخ آن بگوید؛ بلکه سؤالاتى است که پاسخ آن از درون جان انسان، و از باطن عقائد هر کس مى جوشد، گویى جوابى است از عمق تکوین و حقیقت باطن.»(مکارم شیرازی، پیام قرآن، ج 5، ص 468)
ـ چگونگی زندگی برزخی؛
روح انسان بعد از پایان زندگى دنیا در جسم لطیفى قرار مى گیرد که از بسیارى عوارض جسم مادى بر کنار است، ولى از آن نظر که شبیه این جسم مادى عنصرى است به آن بدن مثالى یا قالب مثالى گویند که نه کاملا مجرد است و نه مادى محض؛ بلکه داراى یک نوع تجرد برزخى است.
جسم مثالى چنان که از نامش پیدا است شبیه این بدن است ولى این ماده کثیف عنصرى را ندارد، بلکه جسمى است لطیف، نورانى و خالى از مواد و عناصر شناخته شده این جهان مادى.
بنابر اين در برزخ هم عذاب و فشار قبر و هم شادى ها، همه با قالب مثالى و بدن سبک صورت مى گيرد و لذا اگر مرده اى را سوزاندند و خاكسترش را به باد دادند، يا مرده اى را درنده اى خورد و يا به دريا انداختند و اصلاً براى او قبرى نبود، باز هم فشار و عذاب قبر يا لذت و شادى خواهد داشت، چون اين امور مربوط به روح و آن بدن مثالی و لطيف است.
ـ برزخ و کلاس درس
در برزخ، برخی از کمبودهای تعلیم و تربیت افراد مؤمن، جبران می شود. لذا گرچه آن جا جای عمل نیست ولی محل بیشتر شدن معرفت و فزونی آگاهی است.
امام كاظم (علیه السلام) می فرمايند: هر كه از دوستان و شيعيان ما بميرد و قرآن را خوب نداند در قبر به او ياد دهند تا خداوند بدان وسيله درجه ‏اش را بالا برد. زيرا درجات بهشت برابر با آيات قرآن است به او گفته شود بخوان و بالا رو، پس می خواند و بالا می رود.(کلینی، كافی، ج ‏2، ص 606، ح 10)
روایتی دیگر: «إنَّ أطفالَ شيعتنا مِنَ المُؤمنين تربيهم فاطمة علیها السلام»؛ امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: کودکان شیعیان از ما مؤمنین را فاطمه سلام اللّه علیها (در برزخ) تربیت می‏ کند.(تفسير القمي، ج ‏2، ص 332)
لذا مستفاد از روایات این است که در برزخ هم تعلیم و تربیت و تصفیه بعضی ناخالصی ‏ها وجود دارد.
پیروز باشید.