سوال 10511

سخنان استاد دکتر محمدحسین رجبی دوانی در خصوص بررسی دوران امام هادی علیه‌السلام۱
روز سوم رجب سالروز شهادت جانگداز حضرت امام هادی علیه صلاة والسلام است. آن حضرت درچنین روزی در سال ۲۵۴ هجری درسامرا به دست خلیفه جبار و جنایکار عباسی به نام معتزّ به شهادت رسید. حضرت امام هادی علیه صلاة والسلام دردوران امامت خود با ۵ خلیفه عباسی معاصربودند اولین آنها معتصم که برادر مأمون بود و ۷ سال آغازین دوران امامت امام هادی علیه‌السلام با او هم عصر است. 
بعد ازمرگ معتصم فرزندش واثق به خلافت رسید که او هم درسال ۲۳۲ هجری ازدنیا رفت و امام هادی علیه‌السلام ۵سال هم با او معاصر هستند. 
اما بدترین دوران زندگی ورفتار با امام هادی علیه السلام به عصر متوکل برمی‌گردد که او برادر واثق وفرزند دیگر معتصم بود. معتصم و واثق همانند مأمون ازنظر فکری عقل‌گرا و پیرو فرقه معتزله اهل تسنن بودند ولی متوکل برخلاف آن‌ها به جبریون متمایل بود و از اهل حدیث بشمار می‌آمد.
لذا گذشته از دشمنی‌هایی که با اهل بیت داشت به خاطر دیدگاه‌های قشری که در اعتقادات و مذهب خود داشت هم با امام هادی علیه السلام مخالف بود. ازسوی دیگر تلاش‌های گسترده امامان پیشین بزرگوار علیهم‌السلام باعث شده بود که کم کم مردم به جایگاه رفیع امامت و ولایت اهل بیت علیهم‌السلام آگاه شوند.
از این رواست که درعهد امام هادی علیه‌السلام آن بزرگوار می‌تواند حقایقی پیرامون جایگاه بلند و عظیم ولایت اهل بیت علیهم‌السلام بیان کند که پدران بزرگوارش به خاطر عدم تحقق شرایط لازم امکان بیان چنین معارفی را نداشتند...
 اگرچه متوکل برامام هادی علیه‌السلام بسیار سخت گرفت و حتی قصد داشت آن حضرت را به شهات برساند، اما موفق نشد.
عصر متوکل عصربسیار سیاهی از نظر رفتار با مردم و بخصوص اهل بیت علیهم‌السلام است. به فرمان متوکل زیارت امام حسین علیه‌السلام ممنوع اعلام شده بود و چون دید که شیعیان به هر قیمتی که شده خود را به قبر مطهر آن حضرت می‌رسانند فرمان داد تا بارگاه حضرت به طور کامل منهدم کنند و آن محل را صاف کردند. 
حتی فرمان داد در محل قبر مطهر امام علیه‌السلام آب انداختند و کشت کردند، اما وضعیت برای متوکل به این حالت باقی نماند و فرزند آن به نام منتصر درسال ۲۴۸ پدر خود را از میان برد و خود به قدرت رسید.
اما ۶ ماه بعد هم او از دنیا رفت و مستعین و خلیفه بعدی مستعین روی کار آمد. اگرچه بعد از این دوره، خلفا از نظر سیاسی و اقتدار رو به ضعف می‌روند، اما این خلیفه‌ها از امام هادی و فرزندش امام حسن عسکری علیه‌السلام غافل نبودند، چرا که می‌دانند آخرین حجت خدا از امام عسکری پدید خواهد آمد و لذا آن ذوات مقدس را هم حصر سنگین و حتی بعضاً در زندان نگاه می‌داشتند.
مستعین هم بعد از چند سال خلافت از بین رفت و جانشین او معتزّ بر امام هادی علیه‌السلام به شدت سخت گرفت و آن حضرت را به شهادت رسانید. وجود مقدس امام هادی علیه‌السلام هنگام شهادت ۴۲ سال بیشتر نداشتند. اگرچه ما اطلاعات دقیقی پیرامون نحوه شهادت آن وجود مقدس نداریم. 
اما روش این خلفای جبار و فشارهایی که برساحت مقدس امام هادی علیه‌السلام وارد کرده بودند، شهادت آن حضرت توسط دستگاه جبار خلافت را قطعی می نمایاند.

 هارون به تنگ آمد، چون می دید روز به روز بر عظمت امام افزوده می شود و شیعیان بسیاری از او پیروی کرده و به امامت او اعتقاد پیدا می کنند. خلیفه عباسی احساس خطر کرد و تصمیم بر مسموم کردن آن حضرت گرفت. مقداری خرما طلب نموده چند عدد از آنها را خورد و بقیه را مسموم کرده و برای امام فرستاد و خادم را مأمور کرد که حتما به آن حضرت بخوراند، خادم خرما را برای امام برد و پیام هارون را ابلاغ کرد. امام نیز چند دانه از آن خرما را خوردند، اما خادم گفت: بیشتر بخورید، امام فرمود: همین مقدار برای مأموریت تو کافی است. امام بعد از مسمومیت، سه روز در بستر شهادت قرار گرفته و شهید شد.