سوال 14532

با سلام و درود

در این زمینه به صورت فهرستوار، نکاتی عرض می شود، زیرا تفصیل آن در این جا مجالش نیست:

1. برده داری و کنیزداری، بر اسلام تحمیل شد یعنی وقتی اسلام ظهور کرد، برده داری بسیار شایع بود و اسلام نمی توانست یکمرتبه آن را بردارد.

2. اسلام برده داری را مدیریت کرد؛ برای آن قوانینی وضع کرد تا حق برده ها ضایع نشود و به گونه ای تدبیر کرد که به تدریج به نسخ برده داری انجامید.

3. داشتن برده و کنیز در آن زمان بسیار مرسوم و رایج بوده و انتقاد و ایرادی بر صاحب آن محسوب نمی شده.

4. «فضه» کنیز امام علی (علیه السلام) بوده است.

5. حضرت زهرا (سلام الله علیها) خودشان نمی خواستند کنیز داشته باشند بلکه امام علی وقتی دیدند ایشان در اثر کار زیاد، آسیب بدنی دیده اند، پیشنهاد دادند.

6. خانه حضرت علی محل رفت و آمد بود و خود حضرت زهرا نیز پاسخگوی سؤال های زنان مدینه بودند، لذا علاوه بر کار منزل، مراجعه به خانه ایشان زیاد بود.

7. در داشتن برده و کنیز، نوع برخورد با آن ها از اهمیت بسزایی برخوردار است.

8. آنقدر رفتار معصومین با برده و کنیز، خوب و شایسته بوده که وقتی به آن ها می گفتند شما آزادید، خوشحال نمی شدند و تقاضا می کردند همیشه برده و کنیز ایشان بمانند.

9. رفتار معصومین با برده و غلام، به رابطه پدر و فرزندی بیشتر شبیه است تا رابطه برده و مولا.

10. این برده ها در خانه معصومین، با معارف و احکام الهی آشنا می شدند و پس از آزادی نیز از انسان های نمونه و مؤمن و حقیقت جو بودند؛ به گونه ای که حتی به خاطر عشق به مولای خود، در راه ایشان به شهادت می رسیدند، مانند روز عاشورا.

11. یک نمونه: حضرت علی (علیه السلام) به بازار رفتند و دو پیراهن خریدند؛ یکی به دو درهم و دیگری به سه درهم. پیراهن سه درهمی را به غلام خود (قنبر) دادند و دو درهمی را خودشان برداشتند. قنبر گفت شما مولایید، بر منبر می روید... پیراهن سه درهمی را بردارید، امام فرمودند تو جوان هستی، پیراهن سه درهمی را تو بردار.

پیروز باشید.

امور خانه دارى و فرزند دارى در آن عصر، از كارهاى مشكل بوده و با سختى هاى زيادى همراه بوده است؛ مثلاً كارهايى نظير نان پختن يا آرد كردن گندم و نظاير آن هم جزء امور خانه دارى محسوب مى شد. ضمن

آنكه داشتن خادمه در آن عصر، امر غير مرسوم و غير معمولى نبوده است. ولى در عين حال حضرت زهرا سلام الله عليها مواظبت داشتند كه كارها را بين خود و خادمه، تقسيم مى كردند و خود آن وجود مقدّس به امور مختلف خانه، مباشرت مى فرمودند، چنانكه پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله به چنين تقسيم كارى امر فرموده بودند.