سوال 1498

دلایل زیادی می‌تونه وجود داشته باشه برای بی‌خوابی و یا بدخوابی کودکان، مثل مناسب نبودن فضای خواب، اضطراب جدایی از والدین، سندرم انسداد تنفسی، کابوس شبانه، عادت دادن کودک به ابزار خواب، خسته نبودن کودک و... این اختلال در خواب ممکنه برای کودکان در هر سنی پیش بیاد.
دلایلی که روی خواب کودک تاثیرگذارند:

مناسب نبودن فضای خواب:

فضای اتاق خواب کودک باید تاریک باشه و تنها یک چراغ خواب ملایم روشن کنین. سعی کنین سر و صدای محیط رو در هنگام خوابیدن کودکتون به حداقل برسونین. لباس راحت و سبکی هم تن کودکتون کنین تا خواب راحتی داشته باشه.

مدت زمان بالای خواب شبانه:

اکثر کودکان 5 الی 6 ساعت رو به طور مداوم می‌تونن بخوابن و اینکه چرا کودکتون مثلا 10 ساعت پشت سر هم نمی‌خوابه مشکلی نیست و در واقع این کودک طبیعی عمل می‌کنه.

عادت دادن کودک به ابزار خواب:

منظورم از ابزار خواب این هست که به کودک عادت بدین تحت شرایط خاص و کمک از کسی بخوابه. مثلا بعضی از والدین به کودکشون عادت میدن که با تکان دادن روی پا بخوابه و یا اینکه در بغل مادرش حتما به خواب بره. در این شرایط کودک به تنهایی خوابیدن رو یاد نمی‌گیره و نمی‌تونه خودش به تنهایی بخوابه. بهترین راه اینه که وقتی حس کردین کودکتون خواب‌آلوده، اون رو توی تخت خودش قرار بدین. این کودک وقتی هم که نیمه شب از خواب بیدار بشه خودش می‌تونه دوباره بخوابه و به والدین خودش وابسته نیست.

خسته نبودن کودک:

اگه کودک شما در طول روز به اندازه کافی بازی نکرده باشه و خسته نباشه و یا اینکه میزان خواب شبانه روزش کامل شده باشه ممکنه که بد به خواب بره و یا اینکه بعد از خوابیدن از خواب بیدار شه و بهونه‌گیری کنه. میزان خوابی که کودک نیاز داره تا دوره پیش‌دبستانی، 11 تا 14 ساعت هست که هم خواب شب و هم خواب روز رو شامل میشه.

اضطراب جدایی از والدین:

خیلی از کودکان ممکنه که این ترس رو داشته باشن و شما باید سعی کنین که در عین حال که کنارشون هستین اونها رو آروم کنین. ولی بهشون باج ندین یعنی با تکون دادن، آواز خوندن، صحبت کردن و یا خوراکی دادن اونها رو به تنها خوابیدن تشویق نکنین. از حدود 6 ماهگی، می‌تونین به کودک کمک کنین تا به تنهایی در تخت خودش بخوابه. در صورتیکه کودک شما بیمار نباشه، می‌تونین پشتش را بمالید و در همون حال آرام آرام با اون حرف بزنین. روشن گذاشتن یک نور ملایم در شب، به کودکانی که از تاریکی می‌ترسن کمک می‌کنه.

نداشتن برنامه خواب مشخص:

اینکه هر شب قبل از خواب کودک یک برنامه مشخصی داشته باشین خیلی به خواب اون کمک می‌کنه. مثلا در ساعت مشخصی مسواک بزنه، براش قصه بخونین بعد نور اتاق رو کم کنین تا بخوابه. بهترین زمان برای عادت دادن کودک به برنامه‌ریزی قبل از خواب 4 ماهگی هست.

خواب بعد از ظهر:

خیلی از کودکان هستن که وقتی بعد از ظهر زیاد می‌خوابن و یا ساعت خواب بعد از ظهرشون به ساعت خواب شبانه‌شون نزدیک هست، دیگه شب نمی‌تونن خواب راحتی داشته باشن و یا دچار بی‌خوابی میشن. نخوابیدن در بعد از ظهر هم ممکنه که برای خواب کودک شما مشکل ایجاد کنه. بیشتر بچه‌ها تا 5 سالگی به این خواب نیاز دارن. پس باید خواب بعد از ظهرشون رو مدیریت کنین تا بتونن 1 یا دو ساعت رو استراحت کنن.

سندرم انسداد تنفسی:

بعضی از کودکان از سندرم انسداد تنفسی در هنگام خواب رنج می‌برن اما این سندرم در کودکان بسیار نادر هست. در این حالت هنگام خواب، راه تنفس کودک بسته می‌شه. این سندرم اغلب با بزرگ شدن لوزه‌ها و بافت‌های بینی ایجاد میشه که اصطلاحا به آن گرفتگی بینی میگن. کودکانی که دچار این سندرم باشن معمولا با صدای بلند خر و پف می‌کنن، به سختی نفس می‌کشن و خواب راحتی ندارن. از بین هر 100 کودک زیر 7 سال یک کودک به این سندرم مبتلا هست که دلیل آن بزرگ بودن بیش از حد لوزه‌ها و آدنوئید است. کودکانی که دچار این سندرم هستن د ربعضی مواقع به جراحی نیاز دارن و خیلی وقت‌ها هم مشکل خوابشون با ماسک بینی در طول خواب شبانه برطرف میشه.

خر و پف کردن:

اگه کودکتون در طول خواب خر و پف میکنه توصیه میشه که به یک متخصص کودکان مراجعه کنین تا علت اصلی خر و پف رو پیدا کنین. چون ممکنه علت اون مشکلات تنفسی و یا حساسیت و... باشه که خواب راحت رو هم از کودک شما می‌گیره. پس خر و پف کردن کودکتون رو جدی بگیرین.

طفره رفتن کودک از خواب:

بعضی از کودکان در زمان خواب به دنبال هر بهونه‌ای می‌گردن تا نخوابن. مثلا ابراز گشنگی می‌کنن یا می‌گن که دستشویی دارن و یا اینکه از شما می‌خوان بازم براشون قصه بخونین. در این حالت شما در عین حال که به کودکتون جواب میدین و خواسته‌هاش رو برطرف می‌کنین باید در کمترین زمان این کار رو انجام بدین، مثلا پاسخ‌های کوتاه بدین و اتاق رو ترک کنین تا کودک متوجه بشه که واقعا زمان خوابه.

کابوس شبانه:

در یک دوره‌ای ممکنه کودک شما در هنگام خواب شبانه کابوس ببینه و این امری طبیعی هست. وقتی که کودک از این موضوع بیدار میشه شما باید سعی کنین آرومش کنین تا دوباره به خواب بره. این کابوس‌ها ممکنه تو هر سنی دیده بشن و به ترس‌های کودک شما برمی‌گرده و جای هیچ نگرانی نیست. اما اگه این کابوس‌ها مدت زیادی ادامه داشت بهتره که به پزشک مراجعه کنین.

بیماری‌های مخل خواب:

بعضی از بیماری‌ها هستن که ممکنه خواب کودک شما رو مختل کنن و یا در هنگام خواب باعث بیداری اون بشن. آسم، حساسیت‌های فصلی، سرماخوردگی که باعث گرفتگی بینی شود، قولنج، رفلکس معده، گوش‌درد، دندان دراوردن و... از جمله این موارد هستن. بهتره که در صورت بی‌خوابی کودکتون و بهونه گرفتنش با مراجعه به متخصص اطفال این موارد رو چک کنین.

بعضی داروها:

ممکنه که کودک شما به دلیل بیش‌فعالی و یا هر بیماری دیگه دارو مصرف کنه. بعضی از داروها روی خواب کودک تاثیر منفی می‌ذارن و بهتره که با پزشک مربوطه در میان بذارین این قضیه رو، تا میزان دارو و یا زمان خوردن اون رو تغییر بده. هیچ وقت خودتون به صورت سرخود داروی کودک رو کم و زیاد نکنین چون ممکنه عوارض جدی داشته باشه و برای کودکتون خطرناک باشه.

راه رفتن در خواب:

بعضی از کودکان خوابگردی می‌کنن یا زمانی که هنوز در خواب هستن و یا کامل بیدار نشدن، توی جای خودشون می‌شینن، صحبت می‌کنن و یا کارهای دیگه انجام می‌دن. وقتی کودک در این حالات هست سعی نکنین که بیدارش کنین چون ممکنه باعث ترسش بشین. فقط اون رو آروم به تختش برگردونین تا خودش بیدار شه. در صورتی که کودک شما خوابگردی میکنه باید محیط اطراف رو براش امن کنین، مثلا در خونه رو قفل کنین و اشیاء خطرناک رو در مسیر قرار ندین و اینکه راه پله‌ها رو ببندین. خیلی از کودکان تا نوجوانی این حالات رو دارن و امری غیر عادی نیست.

چرا کودک ۲ ساله‌ام شب‌ها نمی‌خوابد؟

رعایت موارد زیر می‌تونه به خواب کودکتون کمک کنه:

داشتن یک شی خاص در زمان خواب:

اینکه کودک شما عادت کنه که از یک شی خاص مثل عروسک مورد علاقه‌اش برای خواب کمک بگیره خیلی خوبه. حتی خیلی از کودکان به بالش و یا پتوی مخصوص خود وابسته هستن و به وسیله اونها به خواب میرن.

پستانک:

اگه کودکتون به مکیدن عادت داره استفاده از پستانک کمک می‌کنه که راحت بخوابه. فقط باید بعد از خوابیدن کودک پستانک رو از دهانش بگیرین تا اینکه فک و دندون‌هاش فرم بدی نگیرن.

توجه به نشانه‌های خستگی:

دقت کنین که کودکان زیر 10 سال به حداقل 10 ساعت خواب شبانه روز احتیاج دارن. اگر احساس کردین که کودکتون در هر زمانی خسته هست باید ساعات بازی و خوابش رو تنظیم کنین تا میزان خواب مورد نیازش تامین بشه.

استفاده نکردن از لوازم الکترونیکی:

هیچ وقت سعی نکنین که با استفاده از موبایل و یا تبلت و هی چیز دیگه‌ای کودک را بخوابونین. این لوازم الکترونیکی در خواب کودک تاثیر منفی میذارن و آرامش رو از کودک می‌گیرن. توصیه میشه که به هیچ عنوان کودکتون رو به این وسایل عادت ندین.

در انتها باید بگم که جای نگرانی نیست و اختلال خواب شبانه بین کودکان معمول هست و جز در موارد خاصی که گفته شد، نیاز نیست به پزشک مراجعه کنین و خودتون به راحتی می‌تونین علت‌یابی کرده و دلیل بی‌خوابی کودکتون رو پیدا کنین.

1-مناسب نبودن فضای خواب
2-مدت زمان بالای خواب شبانه
3-خسته نبودن کودک
4-اضطراب جدایی از والدین
5-نداشتن برنامه خواب مشخص
6-کابوس شبانه