سوال 179514

بیست و یكم اكتبر سال 2003 (29 مهر 1382) بر فراز كوهستان مونت پالومار در شمال ساندیگو، كالیفرنیا تاریخ سرنوشت‌سازی بود. در آن شب با غروب خورشید بزرگترین تلسكوپ اشمیت جهان برای جستجوی شبانه دیگری به دنبال اجرام ناشناخته‌ی منظومه شمسی آماده شد. این تلسكوپ 48 اینچ معروف به تلسكوپ ساموئل اشین كه چندین دهه از فعالیت آن می‌گذرد مانند تمام تلسكوپ‌های اشمیت، یك دوربین عكاسی بزرگ است.







در آن شب پاییزی سال 82 تصاویری از ناحیه صورت فلكی قیطُس تهیه شد. تصاویر با فواصل زمانی 90 دقیقه از یكدیگر گرفته می‌شدند تا اگر جرم متحركی متعلق به منظومه شمسی باشد، در زمینه ستاره‌های ثابت جا به جا شود. صبح روز بعد مطابق همیشه تصاویر این تلسكوپ تمام خودكار از طریق اینترنت به 10 رایانه پردازشگر دفتر كار مایكل براون، اخترشناس ارشد موسسه فناوری كالیفرنیا رسیده بود. گروهی به سرپرستی او از پاییز سال 1380 با تلسكوپ اشین به دنبال اجرام ناشناخته كمربند كویی‌پر هستند. گر چه در تصاویر آن روز جرم جدید شناخته نشد اما بعد از یك سال و نیم جستجو، در شب هشتم ژانویه 2005 (18 دی 1383) این گروه دوباره به محدوده قیطس و همان منطقه كوچك آسمان رسید.







مقایسه تصویر جدید با تصاویر 5/1 سال پیش نشان داد كه ستاره كم فروغی از قدر حدود 19 در بُعد 3/39 و میل منفی 5 درجه و 21 دقیقه جا به جا شده است. این جرم چنان دور بوده كه جا به جایی آن در تصاویری كه طی یك شب گرفته شده، دیده نشده است. با همكاری چاد تروجیلیو از رصدخانه جمینی یا دو پیكر و دیوید رابینویتیس (دانشگاه یل، سازنده آرایه سی سی دی و آشكار ساز تلسكوپ اشین) پژوهش‌های بیشتری بر این جرم اسرار آمیز آغاز شد. پس از چندین ماه آنها نتایج خود را بر سایت اینترنتی شخصی‌ای كه امكان ورود به آن فقط در اختیار گروه بود، گذاشته بودند. اطلاعات حاصل نشان می‌داد این جرم جدید بزرگتر از آن است كه در دسته خرده سیاره‌های نه چندان خبرساز بگنجد. جرم جدید بزرگتر از پلوتون و در نتیجه دهمین سیاره منظومه شمسی بود.







رصدهای بیشتر برای اعلام چنین خبر جنجال برانگیزی به جامعه علمی نیاز بود، اما هكرها این فرصت را به گروه نداند. این اخترشناسان نمی‌دانستند درخواست‌های اینترنتی آنها برای رصد جرم مورد نظرشان با تلسكوپ دوپیكر و چند تلسكوپ دیگر در شیلی در موتور جستجوی گوگل ذخیره شده است و فردی یا اطلاعات نجومی می‌تواند صفحات درخواست آنها در سایت این رصدخانه‌ها را بیاورد و بُعد و میل جرم پیدا شده را دریابد و در صورتی كه در زمره اخترشناسان باشد، درخواست رصد این جرم را یكی از تلسكوپ‌های بزرگ ارائه دهد. وقتی آنها متوجه حضور صفحه‌های اطلاعاتی شخصی‌شان در موتور جستجوی گوگل شدند، سراسیمه با انجمن بین‌المللی نجوم تماس گرفتند و دریافتند كه چند ساعت قبل شخصی اطلاعات اولیه كشف این جرم جدید را ارائه كرده اما خوشبختانه داده‌ها هنوز ناقص بوده است. آنها ناگزیر شدند خبر كشف سیاره دهم را بدون هیچ مقدمه‌ای منتشر كنند تا كشف آن به نام فرد دیگری ثبت نشود. جرم جدید به رسم نامگذاری خرده سیاره‌ها در انجمن بین‌المللی نجوم به نام 2003UB313 فهرشت شد كه نشان دهنده سال كشف آن (زمان نخستین عكس گرفته شده)، چندمین نیم ماه كشف آن (U برابر 21 امین) و چندمین جرم كشف شده در آن نیم ماه (B برابر دومین) است. گر چه براون در آرزوی آن بود كه نام لیلا دختر تازده متولد شده خود را بر آن بگذارد اما قواعد نامگذاری سیارات از انتخاب نام‌های اغلب اسطوره‌ای و دوری از هر گونه تمایل شخصی تبعیت می‌كند. كمیته نامگذاری خرده سیاره‌ها در انجمن بین‌المللی نجوم طی چند ماه آینده نامی برای این جرم جدید اعلام خواهد كرد. پِرسفونه، همسر هادس (پلوتون) در اساطیر یونانی كه 6 ماه از سال را در دنیای زیرین می‌گذراند، بهترین انتخاب برای نام این سیاره جدید بود اما از آنجا كه این نام پیش از این بر خرده سیاره‌ی دیگری گذاشته شده است، قابل استفاده نیست و باید به دنبال نام‌های دیگری در همبستگان اساطیری پلوتون گشت یا نام‌های اسطوره‌ای دیگری را كه از فرهنگ‌های دیگر آمده است، پیشنهاد داد.







مشخصات مداری این جرم، حاكی از آن است كه در فاصله 97 واحد نجومی از خورشید قرار داد. (دورترین جرم شناخته شده در منظومه شمسی) یعنی بیش از 2 بار دورتر از پلوتون. این جرم در اوج مداری خود كشف شده است. در دوره‌ای 560 ساله به دور خورشید می‌گردد و در هنگام حضیض به فاصله 37 واحد نجومی یعنی میان مدار پلوتون و نپتون می‌رسد.







به این ترتیب در هنگام اوج، از قلمرو اصلی كمربند كویی‌پر خارج می‌شود. كشیدگی مداری این سیاره بسیار بی