سوال 238662

با سلام و عرض تحیت.
دوست خوب!
در مورد راههای تقویت ایمان باید بگوییم راه حلی كه بزرگان دین در این مقام ارائه داده‎اند، می‎تواند عامل مؤثری برای اصلاح و بازسازی اخلاق به حساب آید.
علاّمه‎ طباطبایی(ره) می‎فرمایند:
اصلاح اخلاق و هوا‎ی نفس و تحصیل ملكات فاضله، تنها و تنها یك راه دارد، آن هم عبارت است از "تكرار عمل صالح و مداومت بر آن."
باید عمل نیك را آن قدر تكرار كرد و در موارد و مصادیقی كه پیش می‎آید آن را انجام داد تا رفته رفته اثرش در نفس پایدار شود و در صفحه‎ دل نقش بندد و تبدیل به ملكه اخلاقی گردد.
فردی كه می‎خواهد در مقام اصلاح آداب و رفتار خویش برآید، توجه به آثار و نتایج اخروی می‎تواند تأثیر به سزایی در او داشته باشد.
وقتی كه خداوند اخلاق زشت را مذمت می‎كند و دارندگان چنین اخلاقی را تهدید به آتش دوزخ می‎نماید، قطعاً هر عاقلی عزم بر ترك و دوری آن را اختیار می‎كند؛ و یا وقتی كه ذات حق، اخلاق پسندیده و نیكو را می‎ستاید، شخص بر انجام آن تحریص و تشویق می‎شود.
یك فرمول كلی وجود دارد، و آن این كه انجام واجبات و ترك محرمات الهی از اهمیت اول برخوردارند.
از ترك كامل محرمات و انجام كامل واجبات آغاز كنید. این كار را كوچك نشمرید، و بدانید امتثال اوامر و نواهی الهی و ایجاد ملكه عدالت در خود قدم اصلی در كمال انسان است. وقتی انسان از این مطمئن شد و دانست كه نسبت به تكالیف الزامی الهی مصونیت یافته است، و به نوعی عصمت اكتسابی در آن دست یافته است، آنگاه توجه خود را می تواند بیش از پیش به فضائل اخلاقی جلب كند. انجام مستحبات عبادی و غیر عبادی برای ایجاد فضائل اخلاقی و ترك رذائل جعل شده اند.
در انجام فرائض و ترك محرمات باید دستورات الهی را دقیقاً اجرا كرد، و نمی‌توان نكته‌ای را فروگذار نمود. نمی‌شود نمازگزار بود ولی از روزه داری سرباز زد، و انتظار رشد داشت؛ یا آن كه از دروغ گفتن پرهیز نمود، ولی نسبت به غیبت كردن سستی كرد.
در این میان بعضی اعمال و عبادات از اهمیت بیشتری برخوردارند. مثلا اهل سیر و سلوك و عرفان به نماز و توجه به آن برای تقویت ایمان و اراده برای عمل دینی تأكید دارند؛ نماز اول وقت و با توجه كامل.
نكته دیگری كه اهمیت دارد این كه شما سعی كنید هر چه را می دانید عمل كنید، و بعد آن را به خدا واگذارید. خداوند كسی را كه می خواهد مؤمن و با تقوا باشد، و این را با عمل به آنچه دانسته است، به اثبات رسانده باشد، تنها نمی گذارد.
این ترجیع بند كلمات حضرت آیت الله بهجت است كه به هر چه می دانید عمل كنید، و بقیه را به خدا واگذارید. البته در هر روز ساعتی را برای افزایش دانسته های دینی خود اختصاص دهید و به این دانسته های جدید هم عمل كنید.
در خصوص نماز و توجه در نماز تأكید ایشان این است كه در هنگام نماز به اختیار توجه خود را به امر دیگری جلب نكنید، و هر گاه متوجه شدید حواستان پرت شده، ناامید نشوید و دوباره توجه خود را به نماز معطوف دارید. اگر در این امر محكم باشید كم كم خواهید توانست توجه خود را نیز استمرار ببخشید.
در همین راستا مطالعه در حالات و زندگی عرفا می تواند بسیار سودمند باشد. یكی از راه های مؤثر و عملی برای تزكیه روح عمل به توصیه های صاحبان معنویت و رهسپردگان این راه است. از جمله توصیه های آنان كه در روایات هم بدان اشاره شده است، عمل به آن چیزی است كه در ذیل می آید:
1. مشارطه: یعنی با خود شرط كند تا سطح كیفی و كمی اعمال و افكار نیك و پسندیده را بالاتر برده و در مقابل، از كارها و افكار ناپسند خود بكاهد.
2. مراقبه: یعنی آن كه در حین عمل و اجرا، مراقب و مواظب خود بوده تا به آن مقداری كه با خود شرط كرده است ملتزم باشد.
3. محاسبه: یعنی هر فردی اعمال و رفتار و افكار خود را مورد حسابرسی قرار داده تا مشخص شود چه مقدار از آنها خوب و پسندیده، و چه مقدار ناپسند و خارج از حد مجاز بوده اند.
در ادامه به مراحل دیگری می توان اشاره نمود. منجمله این كه در صورت تخلف و یا ارتكاب گناه، برای خود تنبیه و مجازاتی در نظر بگیرد؛ مانند اینكه شرط كند اگر تخلف كرد یك روز روزه بگیرد و یا صدقه بدهد و... ؛ اما باید توجه داشت كه این تنبیه و مجازات باید از اعتدال برخوردار باشد و به افراط و تفریط دچار نشود.
پس مطلب مهم و اساسی كه قبلا هم به آن اشاره شد و نباید فراموش شود، گناه نكردن است. چه بسا فردی حتی اعمال مستحبی را نیز انجام می دهد، ولی در كنار آنها گناه می كند. عبادات و اعمال عبادی چنین شخصی اثر سازنده خود را از دست داده و بی اثر شده، و بعبارتی از ارزش افتاده یا بسیار کم است.«انما یتقبل الله من المتقین»
در یک کلمه، راه رسیدن انسان به تكامل، مبارزه با هوای نفس و تمایلات نفسانی است، و بهترین وسیله در این