سوال 287764

با سلام . در این باره در میان دانشمندان اسلامى دو نظر وجود دارد و هر كدام براى خود دلایلى از قرآن و روایات ذكر كرده‏اند. اینك ما هر دو نظر را به طور اجمال نقل مى‏كنیم : 1- در آن زمان هنوز قانون تحریم ازدواج خواهر و برادر از طرف خداوند قرار داده نشده بود و چون راهى براى بقاى نسل بشر غیر از این راه نبوده، ازدواج آنان با یكدیگر صورت گرفته است. ناگفته پیدا است كه دستگاه قانون گذارى از آن خداست: إِنِ اَلْحُكْمُ إِلاَّ لِلَّهِ‏؛ هر گونه حكم راجع به خداست‏»، (سوره یوسف ، آیه 40). چه اشكال دارد كه به طور موقت و از راه ضرورت، براى عده‏اى این گونه ازدواج در آن زمان بلا مانع و مباح باشد و براى دیگران عموماً تحریم ابدى شود؟ طرفداران این نظریه از ظواهر قرآن براى خود دلیل مى‏آورند كه خداوند عالم در «سوره نساء ، آیه 1» چنین مى‏فرماید: وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً كَثِیراً وَ نِساءً؛ از آن دو (آدم و حوا) مردان و زنان فراوانى در روى زمین منتشر ساخت‏». ظاهر این آیه مى‏گوید كه نسل بشر فقط به وسیله این دو تن به وجود آمده است، و اگر غیر از این دو در بقاى نسل او دخالت داشتند، باید بفرماید
وبث منهما و من غیرهما؛ به وسیله این دو و غیر آنان... » و حال آنكه اینگونه‏نفرموده است افزون بر آن مرحوم طبرسى حدیثى از امام سجاد (ع) چنین نقل مى‏كند كه آن حضرت در ضمن گفتارى كه به مردى قریشى بیان داشت جریان‏ ازدواج هابیل را با بلوزا خواهر قابیل همچنین ازدواج قابیل را با قلیما خواهر هابیل شرح مى‏داد به او فرمود: این مطلب را انكار مكن چه آنكه روش الهى براین جارى شده است مگر نه این است كه خداوند زوجه آدم را از خود او آفرید وسپس براى او حلالش كرد... تا آخر حدیث. علامه طباطبایى در توجیه این نظریه مى‏فرماید حكم ازدواج یك حكم تشریعى و تابع مصالح و مفاسد است و حكم‏تكوینى نیست كه قابل تغییر نباشد زمام چنین حكمى به دست خداست از این رو ممكن است روزى به خاطر ضرورت از جانب خدا حلال گردد افزون بر این‏نمى‏توان گفت فطرت با این ازدواج مخالف است به لحاظ اینكه متمایل نبودن طبع نه از آن جهت است كه از آن تنفر دارد بلكه به جهت آن است كه‏این را موجب اشاعه فحشأ و اعمال زشت و از بین رفتن غریزه عفت مى‏داند و اما در جامعه آن روز كه فقط چند خواهر و برادر بوده‏اند با در نظر گرفتن‏مشیت خداوند عنوان فحشأ صدق نخواهد كرد گذشته از آن ازدواج خواهر و برادر براى مدتى طولانى در بین مجوس شایع بوده است. حاصل مطلب این‏كه چه اشكال دارد كه به طور موقت براى گروهى به خاطر ضرورت این گونه‏ ازدواج مباح باشد. براى آگاهى بیشتر ر. ك: 1- ترجمه تفسیر المیزان ج 4 ص 239 - ج 16 ص 399 2- سبحانى جعفر منشور جاوید ج 4 ص 198
2- نظر دیگر آن است كه چون ازدواج فرزندان آدم با یكدیگر ممكن نبود؛ زیرا ازدواج با محارم یك عمل قبیح و زشت است، فرزندان آدم با دخترانى از نژاد و نسل دیگر كه در روى زمین بودند ازدواج كردند. بعداً كه فرزندان آنها با هم پسر عمو شدند، زناشویى میان خود آنان صورت پذیرفت و این نظر را نیز بعضى از روایات تأیید مى‏كند؛ زیرا نسل آدم نخستین انسان روى زمین نبوده بلكه پیش از آن نیز انسان‏هایى در زمین زندگى داشته‏اند. حاصل این كه ممكن است گفته شود: پسران آدم، با بقایاى انسان‏هاى پیشین - كه قبل از خلقت آدم و حوا در روى زمین زندگى مى‏كردند - ازدواج كردند و از گفت‏وگوى خدا با فرشتگان درباره آفرینش آدم در روى زمین، استفاده مى‏شود كه قبل از آدم و حوا انسان‏هایى در روى زمین زندگى مى‏كردند. این حقیقت از روایات نیز استفاده مى‏شود.