سوال 288000

با سلام.
"شهرت و لقب و تخلص ابوالفتح غیاث الدین عمر ابن ابراهیم نیشابوری، فوت در سال 515 یا 517 هجری قمری. حکیم و ریاضیدان و شاعر معروف ایران در قرن 5 و 6 هجری قمری. مولد و منشاء و اصل ایشان نیشابور است. ملکشاه به او احترام می گذاشت ولی رابطه ی سنجر با او خوب نبود زیرا سنجر در کودکی مبتلا به آبله شده بود و خیان نزد او رفت و بیرون آمد. وزیر مجیرالدوله از خیام پرسید: "او را چگونه یافتی؟ به چه چیزی علاجش کردی؟" خیام گفت: "این کودک کخوف است!" خادم حبشی این سخن را شنید و به سنجر رساند. چون از آبله رها گشت کینه و بغض خیام را در دل پروراند. سبب شهرت ایشان به خیام چندان معلوم نیست و احتمال داده اند که پدرش خیمه دوز بوده است. قدیمی ترین مأخذی که ذکر نام او در آنها آمده است غیر از یک نامه ی منسوب به سنایی غزنوی، کتاب میزان الحکمه ی عبد الرحمان خازنی و کتاب الزاجر للصغار تألیف زمخشری است چنان که چهار مقاله ی نظامی عروضی و تتمه ی صوان الحکمه ی ابوالحسن بیهقی نیز از قدیمی ترین مأخذ راجع به شرح حال اوست ...
... خیام در عراق و خراسان سفر کرده است و غالباً به تدریس حکمت و مطالعه در علوم ریاضی اشتغال داشته است. با این همه در تعالیم چنان که مشهور است، تا حدی بخل داشته است و گفته اند به همین سبب آثار زیادی از وی باقی نمانده است ولی آنچه محقق است وی پرگویی را دوست نداشته است. از جمله آثار وی رساله ای در جبر و مقابله، رسالة فی شرح ما اشکل من مصادرات اقلیدس و هم چنین مختصری در طبیعیات و رساله ای در وجود و رساله ای در کون و تکلیف است و چند رساله ی دیگر هم به او نسبت داده اند. از آن جمله نوروزنامه است. وی در تریب رصدخانه ی ملکشاهی و اصلاح تقویم هم همکاری داشت ...
... شهرت فوق العاده ی رباعیات خیام در ادوار اخیر –چه در ایران و چه در جهان- تا حد زیادی مدیون ترجمه ی معروف انگلیسی ادوارد فیتز جرالد است که قبول و رواج آن خیام را در اروپا به عنوان یکی از گویندگان بزرگ عالم مشهور کرد. همین امر باعث شد رباعیات وی به زبان های مختلف –فرانسوی، انگلیسی، آلمانی، ایتالیایی، روسی، عربی، ترکی و ارمنی- آن هم غالباً مکرر، ترجمه شود ..."
منابع: دایرةالمعارف مصاحب، فرهنگ فارسی عمید.
ادامه ی این مقاله را می توان با کمک اضافه کردن مطالب دیگری که از اینترنت به دست می آورید یا در کتاب های دیگر جست و جو می کنید، کامل کنید.
موفق باشید.
خدانگهدار