سوال 289454

با سلام و تحیت.
دوست گرامی!
به طور كلی راه عملی خلاصی از وسوسه گناه، گناه نكردن است. بزرگترین اشتباه انسان در زندگی اولین گناهی است كه می كند. اولین گناه وسوسه گناهان بعدی را بوجود می آورد؛ و در نقطه مقابل، راه مبارزه با آن تصمیم به ترك گناه و پایداری در آن است. هر بار كه كه گناهی ترك می شود، قوت شیطان در فریب نفس كم و كم تر می گردد؛ همان طور كه با هر گناه او جری تر و خطرناكتر ظاهر می شود.
این راه آسان نیست، ولی شدنی است. در این راه یك بشارت هم خداوند به ما داده است؛ و آن این كه اگر شما یك قدم به سوی من بیایید، من ده قدم به سوی شما خواهم آمد. این مضمون روایتی قدسی است كه در قرآن رد پای آن آمده است؛ آنجا كه می فرماید: «من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها و من جاء بالسیئة فلایجزی إلا مثلها و هم لایظلمون»(انعام/160)
برای ورود به این میدان مبارزه، اول باید نقطه ضعف خود را بشناسیم؛ چرا كه درمان هر گناهی متناسب با نوع آن گناه متفاوت است؛ و ما در اینجا به بیان مطالب كلی اكتفا می كنیم تا همه موارد را دربرگیرد.
برای ترك هر گناهی می توان به راه كارهایی اشاره نمود:
1. قدم اول، انجام ندادن و ترك آن گناه است؛ كه این مرحله همراه توبه و تصمیم بر عدم بازگشت به آن گناه تحقق می یابد.
2. علاوه بر ترك گناه، انجام دادن اعمال ضد آن گناه نیز بسیار تأثیرگذار است. همان طور كه در بیماری جسم، وقتی حرارت بدن كسی بالا رفت، درمان آن را با داروهای ضد تب و حرارت شروع می كنند، در بیماری های روحی نیز این چنین است؛ یعنی یكی از راه های درمان گناه، انجام اعمال پسندیده ای است كه در نقطه مقابل آن گناه می باشد.
مثلا، اگر كسی از بیماری بخل و خساست رنج می برد، راه درمان آن انفاق و بخشندگی است.
3. زنده نگاه داشتن یاد و ذكر خداوند در دل، چرا كه انسان وقتی مرتكب گناه می شود كه از یاد خدا غافل شود. وقتی انسان فراموش كند كه خداوند ناظر اعمال او است و وقتی فراموش كند معادی هست و باید پاسخگوی عمل خود باشد و...، انجام گناه برای او آسان می شود، ولی وقتی همیشه ذكر و یاد خدا در دل او باشد و او همیشه متذكر باشد، به سوی گناه نمی رود و اگر هم رفت، فوراً متذكر شده و با توبه آن را جبران می نماید.
4. توجه داشتن به آثار و پیامدها و ضررهای روحی و جسمی ای كه انجام گناه به دنبال دارد.
5. جلوگیری از به وجودآمدن شرائطی كه میل ارتكاب او به گناه را بیشتر می كند. اساسا انسان خوب است گاهی در زندگی خود انقلاب كند، و شرائط نامساعد خود را عوض نماید.
6. در همه حال توكل بر خدا نمودن و از او كمك و یاری خواستن، و پس از هر غفلت و اشتباهی سریعاً با توبه، جبران گناه نمودن و...
توبه بهترین و مطمئن ترین راه برای جبران گذشته و پاك نمودن نامه اعمال است. توبه هیچ شكل خاصی ندارد. تنها باید از صمیم قلب پشیمان بود و تصمیم جدی بر ترگ آن گناه داشت.
توبه‏اى كه جامع شرایط باشد به اجماع علما مقبول است، و دلیل آن گفتار خداى تعالى است كه مى‏فرماید: «هو الذى یقبل التوبة عن عباده‏» یعنی اوست كه توبه بندگان را مى‏پذیرد.(شورى/25) و در وصف خود مى‏فرماید: «غافر الذنب و قابل التوب‏» یعنی آمرزنده گناه و پذیرنده توبه (مؤمن/3) و باز مى‏فرماید: «و من یعمل سوءا او یظلم نفسه ثم یستغفر الله یجد الله غفورا رحیما» یعنی هر كه بدى كند یا به خود ستم كند آنگاه از خدا آمرزش بخواهد خدا را آمرزنده و بخشاینده مى‏یابد. (نساء، 109) و همچنین به دلیل سخن پیغمبر اكرم صلى الله علیه و آله كه فرمود: «ان الله - تعالى - یبسط یده بالتوبة لمسى‏ء اللیل الى النهار و لمسى‏ء النهار الى اللیل حتى تطلع الشمس من مغربها» یعنی خداى تعالى دست ‏خود را به نشانه قبول توبه براى بد كار شب تا روز و براى بدكار روز تا شب مى‏گشاید تا آفتاب از مغرب خود برآید (یعنى تا قیامت).
و فرمود: «لو عملتم الخطایا حتى تبلغ السماء ثم ندمتم، لتاب الله علیكم‏» یعنی اگر چندان گناه كنید كه به آسمان رسد، آنگاه پشیمان شوید، خداوند توبه شما را مى‏پذیرد. و فرمود: «بنده گناه مى‏كند و به بهشت مى‏رود»، عرض كردند: این چگونه ممكن است اى رسول خدا!؟ فرمود: «گناهى كند و از آن پشیمان شود و آن در پیش چشم وى باشد تا به بهشت رسد.» و فرمود: «كفارة الذنوب الندامة‏» یعنی پشیمانى كفاره گناهان است‏.
فراموش نکنید که هیچ گاه خداوند رابطه خود را بنده اش قطع نمی کند. این بنده است که خود را از خدا دور کرده و به غیر خدا مشغول می شود. خداوندی که به تعبیر برخی روایات، عاشق بنده اش است و اگر بنده یک قدم به طرف او برود او چندین قدم به طرف بنده اش می آید و ... هیچ گاه بنده اش را فراموش نمی کند. خدایی که انسان با کوله باری از گناه هم که باشد در هر لحظه و هر جا که باشد می تواند با او رابطه بر قرار کند. خدایی که از رگ گردن به انسان نزدیک تر است و ... پس هیچ گاه انسان را رها نمی کند.
مشکل آنجا است که انسان ها تصور می کنند خدا هم مانند آنها است و می خواهد لجبازی کند و دنبال این است تا فرصتی بدست بیاورد تا بلایی را بر سر بنده اش نازل کند.
در حالی که این اخلاق انسانی است، آن هم نه انسان های خوب؛ چه رسد به خدایی که اخلاق خدایی دارد. پس هیچ گاه برای برقراری رابطه با خداوند دیر نیست.
انسان موجودی است همراه با غرایز و شهوات. انسان مؤمن تا آخر عمر نیز در حال مبارزه و جنگ و گریز بین امیال و خواهش های نفسانی و بین وجدان بیدار و فطرت الهی خویش است؛ و در همین میدان مبارزه است که به کمال می رسد و بر درجات سعادت و معنویت او افزوده می شود.
انسان مؤمن پس از لغزش و خطا، نادم و پشمان می شود، و سریعا آن را با استغفار جبران نموده و نمی گذارد یأس و ناامیدی که از وسوسه های شیطان نفس است، او را در این مبارزه طولانی ضعیف و سست نماید؛ چرا رسول اکرم(ص) فرموده اند: "التائب من الذنب کمن لاذنب له" یعنی کس که پس از ارتکاب گناه توبه نماید مانند کسی که مرتکب گناه نشده است.
لازم به ذکر است که اگر شخص تائب عهد خود را با خدا شكست و باز گناه كرد، توبه سابقش باطل نمی شود، بلكه واجب است از گناه تازه اش توبه كند. خلاصه این كه هر اندازه بر اثر غلبه هوا و شیطان توبه را بشكند، باز باید توبه نماید و آمرزیده خواهد شد. محمد بن مسلم از حضرت باقر(ع) روایت كرده است كه فرمود:" ای محمد بن مسلم! گناهانی كه مؤمن از آن توبه كرده باشد، آمرزیده شده است؛ او باید تنها دغدغه آینده را داشته باشد برای آینده، و مراقب باشد تا پس از توبه و آمرزش، كار خوب انجام دهد. به خدا این فضیلت نیست مگر برای آنان كه ایمان دارند. من گفتم: اگر پس از توبه و استغفار از گناهان باز گناه كرد و باز توبه نمود؟ در پاسخ فرمود: ای محمد بن مسلم! تو پنداری كه بنده مؤمن از گناه خود پشیمان گردد و از آن آمرزش خواهد و توبه كند، سپس خدا توبه اش را نپذیرد؟! گفتم: چند بار این كار را كرده است و گناه می كند و از خدا آمرزش می خواهد. فرمود: هر چقدر مؤمن گناه كند و توبه نماید، باز خدا توبه او را می پذیرد؛ و به راستی كه خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است؛ توبه را می پذیرد و از بدكرداری ها درمی گذرد. مبادا تو مؤمنین را از رحمت خدا نومید سازی.
البته نکته مهم این است که توبه و یاد خدا نشان عنایتی است الهی که شامل هر کس نمی شود و نیاز به لیاقت و قابلیت مخصوص دارد و الحمدلله شما آن را داشته اید، لذا پس از توبه نگران بعد از آن نباشید؛ خداوند بخشنده و توبه پذیر است.
تنها چیزی که مهم است این است که انسان پس از هر خطا و گناه، زود توبه کند، و نگذارد بار گناه او زیاد شود، چرا که توبه و جبران آن سخت می باشد.
نکته آخر این که انتظار نداشته باشید همه چیز معجزه وار و یک شبه حل شود، بلکه نیاز به تمرین و صبر دارد. این راهی است که انسان برای رسیدن به کمال بایستی بپیماید و بصورت تدریجی هم حاصل می شود.
در هر حال توکل بر خدا نموده و ما را هم دعا کنید.
پیروز باشید.
موسسه ذکر _ قم.
باستانی.