سوال 298307

با سلام
دوست گرامی،این بیماری كه در زنان بیشتر از مردان دیده می‌شود، عوامل متعددی در روند بیماری آرتروز موثرند. عواملی مثل جنسیت، نژاد، وراثت یا نحوه زندگی افراد.
.با گذشت زمان و سپری شدن عمر سطح مفاصل یا همان غضروف دچار ساییدگی و از بین‌رفتگی می‌شود. با كم شدن لغزندگی، حركت یا چرخش استخوانها روی مفاصل با درد همراه می‌شود. بیماری آرتروز بیماری است كه در آن سطح مفصل یا همان غضروف به شدت آسیب دیده و تا حد زیادی از بین رفته است، به همین جهت چرخش یا حركت استخوان روی مفصل با درد شدید همراه است. درد با شروع حركت آغاز می‌شود و با استراحت بهبود می‌یابد.از بین رفتن غضروف در بیماری آرتروز تنها به علت پیری نیست. عوامل متعددی می‌توانند موجب ساییدگی سطح مفصل و بروز بیماری آرتروز شوند. كار و فعالیت شدید بدنی، اضافه وزن یا ورزشهای سنگین از جمله این موارد هستند. مفاصل استخوانهای زانو و مفاصل استخوانهای لگن بیشتر از سایرمفاصل‌ دچار فرسایش و ساییدگی می‌شود به همین جهت آرتروز در این مناطق شایع‌تر است. اما احتمال بروز آرتروز در هر یك از بندها یا همان مفصل‌های بدن وجود دارد. به عنوان مثال آرتروز انگشتان كه در تایپیست‌ها شایع است.سیر بیماری در افراد مختلف متفاوت است و كاملا به نحوه زندگی فرد وابسته است. متاسفانه هیچ راهی برای ترمیم غضروف فرسوده و از بین رفته وجود ندارد. پیشرفت بیماری آرتروز موجب خشك شدن عضو می‌شود. اصطلاحی كه مفهوم آن تخریب شدید غضروف و عدم تحرك استخوان به علت درد زیاد است. این حالت كه بیشتر در بیماران مبتلا به آرتروز زانو مشاهده می‌شود ضعف یا تنبلی عضلات چسبیده به استخوانهای پا را به دنبال دارد و وضعیت بدنی بیمار را وخیم‌تر می‌كند. افراد مبتلا به آرتروز علاوه بر انجام كارهای روزمره به نرمش‌های سبك بپردازند.درمان بیماری آرتروز بسیار سخت و تقریبا غیر ممكن است. برای كاهش درد بیمار باید به طور مداوم از داروهای مسكن و ضد التهابی استفاده كند. مصرف مداوم این داروها به سایر اندامهای درون بدنی آسیب می‌زند. احتمال بروز حمله‌های قلبی در این افراد بیشتر از سایرین است. مصرف مقادیر فراوان داروهای التهابی موجب افزایش فشار خون می‌شود به همین جهت اندازه‌گیری مرتب و مداوم فشار خون نكته‌ای است كه در این بیماری باید به آن توجه ویژه شود.نتایج تحقیقات پژوهشگران نشان می‌دهد كه وجود مكمل‌های غذایی مانند مواد غذایی سرشار از كلسیم و منیزیم فرسایش غضروف را به تاخیر می‌اندازد. شیر و لبنیات حاوی این مواد هستند. تغذیه صحیح بخصوص در سنین رشد موجب نیرومند شدن استخوان‌بند‌ی اسكلت می‌شود.

آرتروز یك بیماری پیشرونده و مزمن است و بهبودی قطعی ندارد، اگر بیمار چاق است توصیه میشود وزن خود را كم كند تا فشار روی زانوها و مفصل لگن كمتر شود. علاوه بر آن كارهای زیادی برای بیمار مبتلا به آرتروز میتوان انجام داد و همكاری بیمار در همه موارد بسیار اهمیت دارد.
این اقدامات عبارتند از:
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی سبب جلوگیری یا معالجه محدودیت حركتی و تقویت عضلات اطراف مفصل میشود. با تقویت عضلات، مفصل ثبات بیشتری پیدا كرده و مشكلات بیمار كمتر میشود.
داروها
برای تسكین درد علاوه بر استراحت نسبی، میتوان استامینوفن به مقدار یك تا ٢ قرص، ٣ تا ٤ مرتبه در روز (حداكثر ٨ قرص در روز) مصرف نمود. البته مصرف طولانی مدت استامینوفن عوارض خطرناك كلیوی دارد ولی روی معده اثر بدی ندارد. اگر درد بیمار با استامینوفن بهتر نشد، از آسپرین یا داروهای مشابه آن مانند دیكلوفناك، ایبوپروفن، ایندومتاسین، ناپروكسن و غیره میتوان استفاده كرد. البته این داروها بهتر است تحت نظر پزشك مصرف شود. چرا كه عوارض گوارشی دارند و چنانچه برای مدتهای طولانی و خودسرانه مصرف شوند، میتوانند عوارض كلیوی هم بوجود آورند.اخیرا داروهایی ساخته شده كه خصوصیات این داروها را دارند، ولی عوارض گوارشی ندارند. از جمله این داروهای جدید میتوان به «سلیكوكسیب» اشاره كرد.گفتنی است؛ این داروها درد و تورم مفضلی آرتروز را به طور موقت درمان میكنند، ولی سیر پیشرونده آرتروز را تغییر نمیدهند.آرتروز بیماری غضروف مفصل است و خوردن مواد غذایی محتوی كلسیم گرچه برای پوكی استخوان مفید است، ولی در بهبود آرتروز تاثیری ندارد. چاقی سبب تشدید آرتروز زانوها و لگن میشود.راه رفتن زیاد و بالا و پایین رفتن از پله ها آرتروز زانو و لگن را بدتر میكند.گرم كردن مفصل مبتلا به آرتروز به طور موقت درد آن را كم میكند.آرتروز واكسن ندارد.

معمولا درمان چهار مرحله دارد که در مرحله ی 1 و 2 سعی می‌ شود با استفاده از فیزیوتراپی، ورزش و درمان با میدان مغناطیسی(مگنت ‌تراپی) اوضاع را بهتر كرد.
موثر بودن میدان مغناطیسی در درمان آرتروز زمانی کشف شد که بیماران مبتلا به سرطان مجبور بودند به مدت 4 هفته تحت درمان با MRI قرار بگیرند تا پزشکان رشد تومور را در آنها بررسی کنند.
بعد از یک سال، آن دسته از بیماران که آرتروز هم داشتند، خیلی بهتر شدند. البته درمان‌های دیگری مثل تزریق اسید هیالورونیک یا استفاده از قرص‌های کندرویتین و گلوکزآمین هم وجود دارد.

از درجه ی دو به بعد باید جراحی انجام شود. تا 20 سال پیش که آرتروسکوپی، یعنی همان جراحی بسته را نداشتیم، اگر مینیسك یك ورزشكار پاره می ‌شد، جراح، زانو را با شکاف بزرگ باز می ‌کرد و تمام مینیسکی را که قسمتی از آن پاره شده بود، برمی ‌داشت و چون فنری وسط غضروف استخوان نبود که بتواند فشار را از بالا به پایین بگیرد، آرتروز به وجود می ‌آمد و منجر به شکستن و راست‌ کردن محور زانو تا تعویض مفصل می‌ شد.
اما امروزه با استفاده از روش‌های جدیدتر مثل آرتروسکوپی، فقط همان قسمت پاره شده ی مینیسک را بر می ‌دارند، یعنی 20 تا 25 درصد آن برداشته می ‌شود و حدود 70 تا 75 درصد آن هنوز در مفصل است که می‌ تواند فشار را قبول کند.
آرتروسکوپی (Arthroscopy) روشی با تهاجم اندک و با عوارض بسیار کمتر از جراحی باز زانوست که در میان مفاصل، آرتروسکوپی زانو بیشتر از دیگر مفاصل رایج شده است.
در روش آرتروسکوپی با استفاده از دو سوراخ کوچک که از یکی از آنها تلسکوپ وارد می‌ شود، تمام جزئیات عمل را می ‌توان بر صفحه ی بزرگی نمایش داد .
لیزر درمان موثری است و از خواصی که دارد و هنوز هم کاملا کشف نشده، این است که بیمارانی که تحت این نوع جراحی قرار گرفته‌اند، بعد از عمل درد بسیار کمتری دارند. فشار وارده به اعصاب مفصلی، در لیزر کمتر است.
از دیگر مزایای لیزر این است که بعد از عمل جراحی، خونریزی وجود ندارد و مهم تر از همه اینکه با لیزر می ‌توان خیلی دقیق‌ تر غضروف شل شده را سفت کرد، در صورتی که با تیغ اگر بخواهیم ریش ریش‌های غضروفی را برداریم، ممکن است قسمت‌های سالم هم برداشته شود.
سعی این است که با هر تکنیکی که می‌ شود، غضروف سطح مفصلی یا مفصل خود بیمار را نگه داریم، چون اگر ما زود تصمیم به برداشتن سطح مفصل و تعویض آن با پروتز بگیریم، بیمار قادر به استفاده از تکنولوژی سلول‌های بنیادی نخواهد بود.
درمان آرتروز با استفاده از سلول‌های بنیادی نیز یك روش جدید است.
یكی از روش‌های جدید درمانی، كشت و تكثیر سلول‌های غضروفی در بیرون بدن و سپس پیوند دوباره به مفصل آسیب ‌دیده است كه برای این كار نیاز به تكنیك‌های بسیار پیشرفته و فراهم شدن شرایط مناسب جهت رشد و تكثیر سلول‌هاست. این روش بسیار موثر بوده و در سراسر دنیا مورد استفاده قرار می‌ گیرد.
استفاده از این روش‌ها تنها در مواردی كه بیمار به موقع به پزشك مراجعه كرده و زخم‌های غضروفی اندازه ی كوچك تا متوسط داشته باشند، امكان ‌پذیر است و در صورت مراجعه ی دیر هنگام بیمار و تخریب تمام غضروف مفصلی، تنها راه درمان، تعویض كل مفصل و استفاده از مفصل مصنوعی است.

پژوهشگران از جلبک دریایی برای کاهش علایم مبتلایان به آرتروز زانو بهره می گیرند. به نوشته جدیدترین شماره نشریه تغذیه ، بهره گیری از نوعی مکمل حاوی عصاره جلبک قرمز دریایی میزان درد و التهاب زانو را در مبتلایان به آرتروز زانو کاهش می دهد.
برپایه یافته های این پژوهش ، با مصرف این مکمل برای مدت 12 هفته، عملکرد مبتلایان به آرتروز زانو تا حد چشمگیری بهبود می یابد. البته بررسی در این زمینه ادامه دارد.

انجام حركات منظم ورزشی و به دنبال آن كاهش وزن از روشهای موثر در درمان اختلال آرتروز میباشد.بطور كلی ورزش و بخصوص شنا كردن از راههای موثر در درمان آرتروز است.آرتروز و بخصوص آرتروز زانو جز اختلالات شایع سیستم استخوانی و اسكلتی هستند كه عوامل مختلفی در بروز آن تاثیر دارد.از جمله این عوامل افزایش سن،اضافه وزن،عدم تحرك و فعالیت و تروماها یا ضربه ها و بد استفاده كردن از عضو میباشد كه در نتیجه اینها مفصل دچار اختلال میشود.در اختلال آرتروز سطوح غضروفی مفاصل كه در واقع عمل اصلی مفصل را انجام میدهند تخریب میشوند و در نتیجه این تخریب كاركرد مفصل نیز دچار اختلال میشود.آرتروز با درد و محدودیت حركت در عضو كه میتاند در زانو،كمر و گردن باشد همراه است و در موارد پیشرفته هم باعث تغییر شكل و حالت آن عضو میشود.بیشتر موارد آرتروزهابا روش غیر جراحی كه همراه با جلسات فیزیوتراپی و انجام یكی سری حركات ورزشی است درمان میشوند.نحوه نشستن افراد در افزایش شدت آرتروز بخصوص آرتروز زانو موثر است .افراد بهتر است نحوه نشستن آنها بصورت چهارزانو نباشد و همچنین از دستشوییهای ایرانی استفاده نكنند.
موفق باشید