سوال 299709

با سلام. اولا سوزاندن در خانه حضرت فاطمه سلام الله علیها و شهادت ایشان یک تهمت نیست ، بلکه در کتب متعدد مورد اعتماد اهل سنت آمده است ثانیا در اثبات ولایت علی علیه السلام ادله ی فراوانی هست که غدیر تنها یکی از آن ادله است .در مورد غدیر خم لازم است بدانید كه این واقعه و خطبه پیامبر اكرم(ص) در آن، مورد اجماع و اتفاق جمیع مسلمانان شیعه و سنى است و جایگاه ویژه‏اى در نصوص دینى و ادبیات و اشعار مسلمانان - اعم از عرب و غیر عرب - دارد. در متون اسلامى هیچ روایتى به اندازه این واقعه به حد فوق تواتر نرسیده است و احدى را یاراى تردید در آن نیست. در میان صحابه پیامبر(ص) 110 نفر و از تابعین 89 نفر آن را نقل كرده‏اند و طبقات راوى آن، به 360 نفر رسیده است. شاعران بسیارى نیز این جریان را به نظم آورده‏اند. بعد از اینکه افرادی بسیار اندک در سقیفه جمع شده اند و از پیش خود آن هم با اختلافات و وقایعی که بسیار عبرت انگیز و خواندنی است با ابوبکر بیعت کردند (نه صدها هزار نفر ) بعد به کوچه آمدند و مردم را دسته دسته مجبور به بیعت کردند از همان لحظات نخستین مخالفت مردم ابراز شد و آنچه در تاریخ ثبت است اسامی افراد معروف و مشهور از مخالفت کنندگان است ( که آن هم نام بیش از سی نفر از بهترین و باسابقه ترین اصحاب پیامبر اکرم است که وزنه ی بسیار سنگینی در برابر اندک افراد حاضر در سقیفه است) مگر مردم از پرداخت زکات به ابوبکر با این دلیل امتناع نورزیدند که پیامبر علی را نصب کرده و تو را خلیفه نمی دانیم ، که با زور شمشیر و کشتن عده ی زیادی از آنان و عمل شنیع خالد و توجیه عمل حرام مسلم او توسط خلیفه مردم را سرکوب کردند و امام علی برای حفظ اساس اسلام راه سکوت را در پیش گرفت ...!!!. اكنون این سؤال رخ مى‏نماید كه اگر این واقعه در میان همه مسلمین، اجماعى و مورد اتفاق است، پس اختلاف در چیست؟ اساس اختلاف بر سر همان ماهیت و دلالت این واقعه است: 1- برادران اهل تسنن اظهار مى‏دارند كه این حادثه عظیم تاریخى و سخنان و تأكیدات پیامبر اكرم(ص)، صرفاً به معناى لزوم «محبت و دوستى» حضرت على(ع) است و هیچ دلالتى بر امامت و زمامدارى و لزوم پیروى از ایشان ندارد. دلیل آنان نیز آن است كه «ولایت» چند معنا دارد و یكى از معانى آن «دوستى» است. بنابراین تا زمانى كه به این معنا قابل حمل است، نمى‏توان به معانى دیگر آن تمسّك جست. 2- دیدگاه شیعه این است كه ماهیت این حادثه و سخنان پیامبر اكرم(ص)، نصى صریح و قاطع بر امامت و پیشوایى حضرت على(ع) است و قراین و شواهد حالى، مقالى و مقامى به گونه‏اى است كه هرگز نمى‏توان آن را تنها به دوستى و محبت تفسیر كرد. البته باید توجه داشته باشید كه شیعه ادله بى‏شمار دیگرى از قرآن و عقل و سنت بر امامت آن حضرت در دست دارد و این مسأله یكى از آن ادله مى‏باشد، در عین حال این رخداد، حجتى قاطع و خلل‏ناپذیر است و به هیچ روى نمى‏توان از آن دست برداشت. دلایل و قرائنى كه بر صحّت دیدگاه شیعه گواهى مى‏دهد، عبارت است:
1- معناى ولایت: لغت شناسان و كتاب‏هاى برجسته و ممتاز لغت، كلمه ولایت را به معناى سرپرستى، عهده‏دارى امور، سلطه، استیلا، رهبرى و زمامدارى معنا كرده‏اند. در این جا معناى این كلمه را با برخى از مشتقاتش فقط از كتاب‏هاى لغت اهل سنت برایتان نقل مى‏كنیم: - راغب اصفهانى مى‏نویسد: «وِلایت؛ یعنى، یارى كردن. و وَلایت؛ یعنى، زمامدارى و سرپرستى امور و گفته شده است كه وِلایت و وَلایت مانند دِلالت و دَلالت است و حقیقت آن «سرپرستى» است. ولى و مولى نیز در همین معنا به كار مى‏رود»، (المفردات الراغب، ص 570). - ابن اثیر مى‏نویسد: «ولىّ؛ یعنى، یاور... و هر كس امرى را بر عهده گیرد، مولى و ولىّ آن است». سپس خودش مى‏گوید: «و از همین قبیل است حدیث «من كنت مولاه فعلى مولاه»... و سخن عمر كه به على(ع) گفت: «تو مولاى هر مؤمنى شدى»؛ یعنى، «ولى مؤمنان گشتى»، (النهایة، لابن اثیر، ج 5، ص 227). - صاحب صحاح اللغة مى‏نویسد: «... هر كس سرپرستى امور كسى را به عهده گیرد ولى او است»، (الصحاح فى لغة العرب، ج 6، ص 2528). - صاحب مقاییس مى‏نویسد: «.. هر كس زمام امر دیگرى را به عهده گیرد «ولىّ او است»، (معجم مقاییس اللغة، ج 6، ص ص 141). اكنون با این گفته‏هاى مصرّح ارباب لغت، چگونه مى‏توان «من كنت مولاه فعلىّ(ع) مولاه» را به «دوستى» صرف معنا كرد و سرپرستى اجتماعى و زمامدارى را از آن جدا ساخت؟! مگر نه این است كه «ابن اثیر» لغت‏شناس معروف عرب و سنى، خودش تصریح مى‏كند كه كلمه «مولى» در روایت «من كنت مولاه فعلىّ مولاه» از زبان پیامبر(ص) و در گفتار عمر در همین معنا به كار رفته است؟
2- خطاب تند و قاطع الهى: آیا اگر حادثه غدیر صرفاً براى اعلام دوستى حضرت على(ع) بود، آن قدر اهمیت داشت كه خداوند به پیامبرش وحى كند، كه اگر آن را ابلاغ نكنى، رسالت الهى را انجام نداده‏اى؟ خداوند مى‏فرماید: یا أَیُّهَا اَلرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اَللَّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ اَلنَّاسِ إِنَّ اَللَّهَ لا یَهْدِی اَلْقَوْمَ اَلْكافِرِینَ‏، (مائده، آیه 67). آیا این اخطار شدید اللحن به خوبى نشان نمى‏دهد كه مسأله بالاتر از این حرف‏ها است؟ البته محبت امیرالمؤمنین(ع) جایگاه بسیار بلندى دارد و یكى از نشانه‏هاى ایمان است؛ لیكن بحث در این است كه این خطبه بنا به دلایل ذكر شده، قطعاً منحصر به «ولایت محبت» نیست.
3- دلدارى خدایى: در آیه یاد شده، خداوند پیامبر را دلدارى داده، مى‏فرماید: در راستاى اجراى این مأموریت، خداوند تو را در مقابل توطئه‏هاى مردم محافظت مى‏كند
وَ اَللَّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ اَلنَّاسِ‏. آیا این مسأله نشان نمى‏دهد كه این مأموریت، مسأله مهمى بوده است كه پیامبر(ص) بیم آن داشته كه برخى بر اثر هواهاى نفسانى به مقابله برخاسته و توطئه كنند؟ آیا فقط با اعلام دوستى حضرت على(ع) جاى چنین خوفى بود؟
4- گزینش مكان: آیا این كه پیامبر(ص) جحفه (مكان جدا شدن و انشعاب مسافران) را انتخاب كردند، تا همگى قبل از انشعاب در سخنرانى آن حضرت حضور داشته باشند و نیز این كه پیامبر(ص) دستور دادند كسانى كه از آن مكان گذشته بودند برگردند، و صبر نمودند تا كسانى هم كه عقب مانده بودند، از راه برسند و... نشانه چیست؟ این كه دستور دادند كه شاهدان به غایبان اطلاع دهند و این
نبأ عظیم‏ را به گوش همگان برسانند، دلالت بر این ندارد كه مسأله، براى امت اسلامى فوق‏العاده مهم و حیاتى است؟ آیا عاقلانه است كه پیشواى بزرگ مسلمانان در آخرین سخنرانى براى جمعیت باشكوه حج‏گزاران و در آن گرماى سوزان، مسافران خسته و كوفته را گرد آورد و با این تأكیدات، با آنان سخن بگوید و تنها مقصودش این باشد كه بگوید: «على را دوست داشته باشید»؟!
5- نزول آیه اكمال: این كه پس از اجراى این مأموریت، آیه نازل شد كه: اَلْیَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِینَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْكُمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَكُمُ اَلْإِسْلامَ دِیناً، (مائده، آیه‏3). آیا دلالت بر این ندارد كه مسأله بالاتر از صرف محبت بوده و آیا فقط با دوستى حضرت على(ع) - نه رهبرى و پیشوایى آن حضرت - دین كامل شد و خداوند اسلام را پسندید؟ اگر مسأله فقط دوستى و مودّت بود، كه در این رابطه قبلاً آیه‏اى نازل شده و از این جهت نقصى در دین نبود؛ زیرا آیه: قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ اَلْمَوَدَّةَ فِی اَلْقُرْبى‏، (شورى، آیه 23) قبلاً نازل گشته بود. پس نتیجه مى‏گیریم كه آیه اكمال، پیام دیگرى را در بر دارد.
6- چرا پیامبر(ص) در آن حادثه، به مسائل اعتقادى استشهاد نموده و در كنار آنها مسأله ولایت را مطرح كردند؟
7- دلیل دیگر حدیث «ثقلین» است كه پیامبر(ص) فرمود:
انّى تارك فیكم الثقلین: كتاب اللَّه و عترتى.... در این جا باید پرسید: چرا پیامبر(ص) عترت را در كنار قرآن و به عنوان «ثقل اصغر» ذكر نمودند؟
8- چرا پیامبر(ص)فرمودند: قرآن و عترت از یكدیگر جدا نمى‏شوند و فرمودند: امت باید به هر دو چنگ بزنند؟ آیا صرف دوست داشتن قرآن كافى است یا باید از آن پیروى كرد و آن را امام و پیشواى خود دانست؟ وحدت سیاق نشان مى‏دهد كه در مورد اهل بیت(ع)، نیز باید همین‏گونه رفتار كرد و آنان را سرمشق، الگو و پیشواى عملى خود قرار داد.
9- چرا پیامبر(ص) به مسأله ایفاى رسالت و سپس به «اولویت» خود بر مؤمنان انگشت مى‏گذارد و بلافاصله مسأله ولایت را طرح مى‏كند؟
10- چرا پیامبر(ص) مسأله ولایت را سه یا چهار بار تكرار مى‏كند؟ این همه تأكید براى چیست؟
11- چرا پیامبر(ص) بعد از این حادثه فرمودند: «اللَّه اكبر بر اكمال دین و اتمام نعمت و خشنودى خدا به رسالت من و ولایت على بعد از من»؟ نكته مهم در این جا این است كه اگر مقصود از «ولایت» محبت باشد دیگر قید «بعد از من»، زاید است؛ زیرا محبت حضرت على(ع) مقید به زمان پس از مرگ پیامبر(ص) نیست و بسیار مسخره است اگر منظور پیامبر(ص) را این بگیریم كه بعد از رحلت من، على را دوست بدارید؟ زیرا محبت على(ع) با حیات پیامبر(ص) قابل جمع است و این رهبرى امام على(ع) است كه پس از پیامبر(ص) مورد نظر مى‏باشد؛ زیرا در یك زمان وجود دو پیشوا در عرض هم ممكن نیست.
12- چرا بعد از این ماجرا، مردم با حضرت على(ع) بیعت كردند؟ مگر دوستى بیعت دارد؟ بیعت در لغت به معناى التزام به فرمان‏بردارى و تبعیت است و حتى ابوبكر و عمر نیز با آن حضرت بیعت كرده و هر یك گفتند: «بخٍّ بخٍّ لك یا على، اصبحت مولاى و مولى كل مؤمن».
13- نكته دیگر آن كه همه حاضران در آن جلسه از خطابه پیامبر(ص) مسأله «امامت و پیشوایى حضرت على(ع)» را فهمیدند و بلافاصله «حسان بن ثابت انصارى» از پیامبر(ص) اجازه گرفت و اشعارى زیبا سرود كه در یكى از ابیات آن از زبان پیامبر(ص) چنین مى‏گوید:
......... قم یا على فانّنى‏ رضیتك من بعدى اماماً و هادیاً
یعنى: اى على! برخیز، خرسندم كه تو امام و هادى بعد از من مى‏باشى. ذكر این نكته لازم است كه «تقریر»؛ یعنى، سكوت و عدم مخالفت پیامبر(ص) در برابر یك سخن یا رفتار در نزد همه مسلمانان - اعم از شیعه و سنى - حجت و جزء سنت است. بنابراین اگر مسأله غدیر معنایى غیر از امامت داشت، چرا پیامبر(ص) سخنان «حسان بن ثابت» را تأیید كرده و او را تشویق فرمودند؟ و چرا دیگران اعتراض نكردند كه منظور پیامبر(ص) «امامت و هدایت» امت نبوده است؟ - نكته بسیار جالب توجه دیگر، مسأله «جابر بن نضر» یا «حارث بن النعمان الفهرى» است. در روایت است كه پس از انتشار سخن پیامبر(ص) در غدیر خم، وى نزد پیامبر(ص) آمده و عرض كرد: «اى محمد! از جانب خدا به ما گفتى شهادت دهیم كه جز خداى یگانه پروردگارى نیست و شهادت دهیم كه تو پیامبر خدایى و نماز بخوانیم و روزه بداریم و حج انجام دهیم و زكات بپردازیم ما نیز همه اینها را از تو پذیرفتیم؛ لیكن به این حد راضى نگشتى و پسر عمویت را بر ما برترى دادى و گفتى: «هر كه را من مولاى اویم، این على مولاى او است». اكنون بگو كه این سخن را از پیش خود گفتى، یا از جانب خدا؟ پیامبر(ص) فرمودند: سوگند به آن كه جز او خدایى نیست، این مطلب از سوى خداوند است. در این هنگام او برگشت و به سوى اسب خود شتافت، در حالى كه مى‏گفت: خدایا! اگر آنچه محمد(ص) مى‏گوید حق است، پس سنگى بر ما ببار، یا ما را به عذابى دردناك گرفتار كن! هنوز به اسب خود نرسیده بود كه از طرف خدا، سنگى بر سرش بارید و او را بر زمین كوبید و جانش را بگرفت. آن گاه این آیه نازل شد كه: سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ، لِلْكافِرینَ لَیْسَ لَهُ دافِعٌ، مِنَ اَللَّهِ ذِی اَلْمَعارِجِ‏، (سوره معارج، آیات 1 - 3). اكنون باید دید چه چیزى در سخن پیامبر(ص) نهفته بود كه آن مرد خیره سر را بر آشفته كرد؟ آیا اگر صرف مسأله محبت و دوستى بود، این همه لجبازى و خیره‏سرى پدید مى‏آمد؟ مسلماً مسأله بالاتر از این بوده است؛ زیرا شخص مزبور از طرفى دلى پر كینه نسبت به حضرت على(ع) داشت و از سوى دیگر، مى‏دید با ولایت آن حضرت، باید عمرى تحت فرمان و رهبرى ایشان سپرى كند واز سر بى‏خردى و كبر و كژاندیشى، مرگ و عذاب را بر ولایت مولاى متقیان و فخر كائنات ترجیح داد. براى آگاهى بیشتر ر.ك: الغدیر - متن عربى - ج 1، ص 239 - 246 .
15- نكته مهم دیگر آن كه، خود امیرالمؤمنین در روز «شورى» براى اثبات امامت خود، به حادثه غدیر استناد كردند. عامربن واثله مى‏گوید: «در روز شورى با على(ع) كنار درب خانه ایستاده بودم و شنیدم كه امیرالمؤمنین(ع) خطاب به آنان فرمود: من براى شما دلیلى مى‏آورم كه احدى نمى‏تواند بر آن خدشه‏اى وارد كند. سپس فرمود: «اى جماعت! - آیا در میان شما كسى هست كه پیش از من به یگانگى خداوند ایمان آورده باشد؟ گفتند: نه. - آیا در بین شما كسى هست كه برادرى چون جعفر طیّار داشته باشد كه با ملائك پرواز مى‏كند؟ گفتند: نه. - آیا كسى از شما غیر از من عمویى همچون حمزه - شمشیر خدا و شمشیر رسول خدا(ص) - دارد؟ گفتند: نه. - آیا غیر از من كسى از شما همسرى چون فاطمه(س) دختر پیامبر(ص) و سرور زنان اهل بهشت دارد؟ گفتند: نه. - آیا كسى از شما فرزندانى مانند حسن و حسین دو سرور جوانان اهل بهشت دارد؟ گفتند: نه. - آیا كسى از شما هست كه [به دستور قرآن‏] پیش از نجواى با پیامبر(ص) صدقه داده باشد؟ گفتند: نه. - آیا در میان شما غیر از من كسى هست كه پیامبر(ص) درباره‏اش فرموده باشند:
من كنت مولاه فعلىٌ مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه وانصر من نصره، لیبلّغ الشاهد الغائب‏؟ گفتند: نه. براى آگاهى بیشتر ر.ك: الغدیر، ج 1، ص 159 - 213 .
16- شاهد دیگر آن است كه پس از اعلام ولایت امیرالمؤمنین(ع)، پیامبر(ص) چنین دعا كردند:
اللهم وال من والاه، و عاد من عاداه و احبّ من احبه...؛ خدایا! آنكه على را به ولایت برگزیند تو ولى او باش و آن كه با او به عداوت در آید، با او دشمنى كن و دوست بدار آن كه على را دوست دارد...»، (الغدیر، ج 1 ، ص 11) [توجه داشته باشید كه این قسمت در متن عربى وجود دارد و در ترجمه ارسالى به خوبى ترجمه نشده است‏]. اكنون به خوبى روشن مى‏شود كه اگر مقصود از ولایت، همان محبت و دوستى باشد، آن گاه دعاى بعدى پیامبر(ص) كه عرض داشتند:
و احبّ من احبّه‏ تكرار و لغو خواهد بود. بنابراین وجود هر دو سخن نشان مى‏دهد كه اینها، دو موضوع متفاوت مى‏باشند و ولایت چیزى برتر از صرف محبت است و البته از لوازم ولایت، محبت و دوستى ولىّ است. مشاهده مى‏كنیم كه مسلمانان بعد از پیامبر اكرم(ص) به فرقه‏هاى مختلفى تقسیم شدند و هر یك براى خویش طریقه‏اى را برگزیدند. تعالیم اسلام نیز دستخوش ذوق‏ها و سلیقه‏ها و نیز تمایلات افراد و حكومت‏ها گردید. در این بین با مراجعه به گفته‏هاى پیامبر(ص) و نیز قرآن، به دنبال راه مى‏گردیم كه در این جنجال و هیاهو بالاخره باید به چه راهى رفت و تعالیم دین و احكام آن را از چه كسى باید فرا گرفت؟ با كمى تحقیق، به این نتیجه خواهیم رسید كه پیامبر اكرم(ص) براى پس از خود، مردم را در سر در گمى رها نساخته و براى آنان راه و طریقه‏اى را مشخص كرده است. آن حضرت فرموده‏اند: «من دو چیز گران‏بها در بین شما مى‏گذارم: قرآن و اهل بیت». با تمسّك به همین كلام نورانى درمى‏یابیم كه پس از پیامبر باید به دنبال اهل بیت آن حضرت حركت نمود تا در پیچ و خم افكار و عقاید و راه‏هاى گوناگون، اسیر گمراهى نشد. تشیع و تسنن، از انشعاب‏هاى فكرى و عملى است كه در داخل اسلام پدیدار شده است. از همین‏رو بایستى ریشه‏هاى آن را در بطن اسلام جست و جو كرد، نه بیرون از آن. گفتنى است كه مبانى فكرى تشیع، مبتنى بر آیات قرآن و روایات است و بدون توجه به آنها، نمى‏توان راه به جایى برد. البته نه این كه راه دیگرى وجود نداشته باشد؛ ولى آنها به نقطه اطمینان بخشى ختم نمى‏شود. از جمله این مسائل و ریشه‏ها، تحلیل تاریخ صدر اسلام و علل منتهى شدن آن به حكومت معاویه‏ها است. با اندك تأملى در تاریخ صدر اسلام، این نكته به ذهن مى‏آید كه چرا سیره و سنّت پیامبر اكرم(ص) در حكومت و معیشت - كه روش پیامبران بود - مبدّل به یك بنوع اریستوكراسى (Aristocracy) عربى و اشرافیت بى‏حد و مرز شد. به عبارت دیگر، خاندان ابوسفیان - كه از سرسخت‏ترین دشمنان پیامبر خدا(ص) و اسلام بودند و تا آخرین سنگر (فتح مكه) نیز به دشمنى خود ادامه دادند - چگونه سر از خلافت و حكومت درآوردند و فرزند او معاویه و دیگر وابستگان خاندان اموى، بر اریكه حكومت بر مسلمانان تكیه كردند. وقتى ریشه این حوادث را بررسى كنیم، مى‏بینیم كه معاویه از جانب عمر به حكومت شام منصوب گردید و حتى در برابر انتقاداتى كه صحابه به نحوه حكومت او داشتند، مقاومت كرد و به آنها ترتیب اثر نداد. پس از عمر نیز عثمان - كه توسط شوراى شش نفره به خلافت رسیده بود - به تقویت معاویه همت گماشت و علاوه بر آن، پایه‏هاى تسلط بنى‏امیه را بر سرنوشت اسلام و مسلمانان پى‏ریزى كرد. پس از عثمان مردم با رشد سیاسى و متنبه شدن نسبت به گذشته‏ها با حضرت على(ع) بیعت كردند؛ ولى این پایه‏ها خود را نشان داد و عملاً حكومت حضرت على(ع) را با مشكل روبه رو ساخت و در نهایت نیز با شهادت امیرالمؤمنین(ع)، آخرین سنگر مقاوم در برابر جریان انحراف رو به خاموشى نهاد. باید توجه داشت كه موضوع خلافت، تنها در ابعاد سیاسى محصور نبود؛ بلكه موجب تغییرات و ایجاد بدعت‏هاى گسترده‏اى در دیگر ابعاد؛ از جمله در فقه و مسائل عملى بود. در برابر این جریان‏هاى مختلف انحرافى، تنها حضرت على(ع) و معدود یاران وفادار آن حضرت بودند كه به مقاومت پرداختند و از اساس اسلام حراست كردند. شیعه از همان صدر اسلام، به كسانى گفته مى‏شود كه از مكتب اهل بیت(ع) پیروى مى‏كردند و مى‏خواستند خود را از انحرافات پیش آمده، مصون بدارند. این گروه، استمرار اسلام محمدى را در امامت علوى مى‏دانستند. خلاصه آن كه بررسى تاریخ و تحلیل دقیق آن، مى‏تواند حقانیت تشیع و مواضع آن را تا حدود زیادى روشن سازد. در رابطه با حقانیت شیعه، هزاران كتاب و میلیون‏ها صفحه به نگارش درآمده كه برخى از آنها مانند «عبقات‏الانوار» نوشته میرحامد حسین لكنهوى مشتمل بر ده‏ها مجلد است كه تمام منابع و مدارك آن بدون استثنا از منابع اولیه و صحاح و مسانید اهل سنت مى‏باشد. در ذیل، شمار بسیار اندكى از این كتاب‏ها - كه برخى از آنها توسط علماى اهل تسنن كه شیعه شده‏اند، نگاشته شده است - معرفى مى‏شود: 1- بررسى مسائل كلى امامت،ابراهیم امینى 2- امامت و رهبرى،شهید مطهرى 3- آنگاه هدایت شدم،تیجانى سماوى،ترجمه: سید محمد جواد مهرى 4- اهل سنت واقعى كیست؟،تیجانى سماوى،ترجمه: سید محمد جواد مهرى 5- از آگاهان بپرسید،تیجانى سماوى،ترجمه: سید محمد جواد مهرى 6- عبداللَّه بن سبا، ج 3 - 1،علامه عسكرى 7- نقش ائمه در احیاى دین، ج 15 - 1،علامه عسكرى 8- یكصد و پنجاه صحابى ساختگى،علامه عسكرى 9- نقش عایشه در تاریخ اسلام،علامه عسكرى 10- اندیشه‏هاى اسلامى در دیدگاه دو مكتب (ترجمه معالم المدرستین)، ج 2 - 1 علامه عسكرى، ترجمه: دكتر جلیل تجلیل 11- رهبرى امام على(ع) در قرآن (ترجه المراجعات)، علامه سید شرف الدین، ترجمه: سید محمود سیاهپوش 12- شیعه در اسلام،علامه طباطبایى 13- شیعه و تهمت‏هاى ناروا،علامه جواد شرى 14- شیعه پاسخ مى‏گوید،سید رضا حسینى نسب 15- فریب،صالح الوردانى 16- خاطرات مدرسه،سید محمد جواد مهرى 17- سیرى در صحیحین،محمد صادق نجمى 18- الغدیر،علامه امینى 19- عبقات الانوار،میرحامد حسین 20- احقاق الحق،علامه شهید تسترى