سوال 324551

با عرض سلام و تحیت.
دوست محترم!
عشق محبت شدید است به نحوی که عقل انسان را تحت شعاع قرار دهد و انسان را از خود بیخود کند. ارزش عشق بستگی دارد کدام عشق مد نظر باشد.
اگر عشق عرفا منظور است، باید گفت عشقی که عرفا و شعرا از آن بسیار بهره برده اند و در آثار آنان بسیار به چشم می خورد، از آنجا که به کمال مطلق، یعنی خدا تعلق دارد، خیر است. تنها چیزی که هست این است که خود خداوندی که عارف عاشق و دلباخته او است، به او فرمان عقل داده است. پس این عشق نباید عقل او را در تصمیمی که در زنگی می گیرد زائل کند. به عبارت دیگر، اگر عشق همان محبت شدیدی است که به تبع آن عاشق خود را و مصلحت خود را نمی بیند، این جز در مورد خداوند و ایمان و اعتماد به او صحیح نیست، والا در مواجهه با مخلوقات به امری الهی باید عاقل بود.
این عشق از منظر طب، گاهی در شمار دیوانگی شمرده می شود. ابن سینا در "قانون" و عقیلی خراسانی در کتاب "خلاصة الحکمة" آن را در شمار بیماری های اعصاب و روان ذکر کرده اند.
اما عشق در مورد محبت شدید به انسانهای دیگر نیز به کار می رود. این عشق، اگر در امکانش مناقشه نکنیم، به نظر می رسد اگر هم در مورد غیر معصوم ـ که مظهر خوبی ها است ـ وجود داشته باشد، لزوما باید با نوعی توهم همراه باشد. انسان نمی توان به موجودی که عیب در او هست، عشق بورزد، چرا که عشق به معنای محبتی که انسان را کور و کر می کند، در مورد موجودی که ممکن است با عیبش با انسان مواجه شود، معقول نیست.
در روایات نیز عشق با همین واژه، چندان واژه ستوده و مقدسی به نظر نمی رسد.(ر.ک. به "سفینة البحار"، واژه عشق)
البته محبت و عشق ورزی از خصائص آدمی است ولی آنچه ناپسند است، افراط در دوستی است، به گونه ای که خرد و اندیشه تحت الشعاع این محبت قرار گیرد. روایاتی که در مذمت عشق نیز نقل شده ناظر بر همین معناست.
با آرزوی توفیق.
موسسه ذکر ـ قم.
باستانی.