سوال 329845

باسلام
قد بلند مشخصه ی بسیار خوبی است و پسران ما عموماً آرزو دارند بلندتر و درشت اندام تر باشند. اما بلند قد شدن به عوامل متعددی بستگی دارد. سایز بدن افراد نتیجه ای از تداخل عوامل داخلی و محیطی در طول دوران رشد است. عوامل داخلی تعیین کننده قد ، فاکتورهای ژنتیکی است که فرد از والدینش دریافت می کند و قابل تغییر نیست ، عوامل محیطی تاثیر گذار نیز عبارتند از : تغذیه ، آب و هوا ، اقلیم و بیماریها و .... مثلاً شواهد موجود نشان می دهد نزدیکی یا دوری به خط استوا در اندازه بدن افراد موثر است .
اگر چه نمی توان عوامل محیطی و ژنتیکی را به راحتی جدا کرد ولی با بررسی ملل مختلف ، نژادها و سرزمینهای گوناگون این نتیجه به دست می آید که عوامل محیطی بسیار مهم اند . ضمنا افراد نیز می توانند رژیم غذایی مناسبی را انتخاب کنند تارشدی آرام و طولانی تر داشته باشند.
طی تحقیقاتی مشخص شده که انسان کنونی از انسان اولیه بسیار بلند قامت تر است ؛ این نتیجه که با مقایسه ستون مهره ها در سنگواره های به دست آمده حاصل شده است . از لحاظ فیزیولوژیک ، یک مادر بلند قد ، نوزادی با وزن گیری بهتر خواهد داشت زیرا فضای لگن مادر بیشتر است و جنین رشد بهتری در رحم دارد .
بلند قد بودن مردان یکی از معیارهای خانم ها برای انتخاب همسر است ، مرد بلند قد ، قوی تر به نظر می رسد.
در میان مواد مغذی مورد نیاز برای رشد قدی ، مصرف به اندازه پروتئین ها و املاح از اهمیت ویژه ای برخوردار است .
بیشتر رشد قدی با افزایش طول استخوانهای دراز بدن صورت می گیرد بدین ترتیب که در سنین کودکی در انتهای استخوانهای دراز بدن مثل استخوان ران و ساق پا ، منطقه ای بنام اپی فیز موجود است که هنوز استخوانی نشده و از جنس غضروف است. این بخش مولد با تکثیر سلولی موجب افزایش قد استخوانها می شود و در انتهای سنین بلوغ ، این بخش استخوانی شده و در این مرحله رشد قدی فرد متوقف می شود ، لذا قد فرد بلندتر نخواهد شد.
در بدن ، هورمونی به نام هورمون رشد موجود است که در سنین کودکی و نوجوانی تکثیر سلولی ، در این مناطق غضروفی را تحریک و موجب افزایش استخوان سازی می شود. استخوان سازی تا پایان سنین بلوغ ، ادامه دارد یعنی تا اوایل 20 سالگی هنوز امکان افزایش قد وجود دارد.
یکی از عوامل تاثیرگذار بر رشد قدی تغذیه است . ژاپنی ها توانسته اند با تغذیه سالم ، متوسط قد جوانانشان را افزایش دهند. در میان مواد مغذی مصرف به اندازه ی پروتئین ها و املاح بسیار اهمیت دارد. یک نوجوان باید پروتئین مورد نیازش را هر روز و به خصوص چند مرحله در طول روز دریافت کند. بهتر است پروتئین مصرفی از منابع پروتئین حیوانی باشد مثل گوشت گوسفند و گاو ، مرغ و ماهی ، تخم مرغ و شیر. در میان املاحی که برای رشد قدی لازم اند کلسیم ، فسفر ، منیزیم ، روی و فلوئور از اهمیت ویژه برخوردار هستند. منابع کلسیم: لبنیات مثل شیر ، ماست ، پنیر خامه و بستنی است . فسفر و منیزیم در گوشت و دیگر منابع پروتئین و حبوبات فراوان است. فلوئور نیز در آب موجود است و آب مصرفی بایستی محتوی ppm 1 فلوئور باشد.
تحقیقات اخیر ، اذعان می دارد که مصرف " روی " به مقدار کافی موجب رشد قدی مناسب خواهد شد ، در خاورمیانه و خصوصاً ایران مصرف کم روی موجب کوتاه قدی و قدرت جنسی پایین مردان جوان می شود. به علاوه با کمبود روی سطح توانایی های مغزی و ایمنی بدن پائین آمده و ابتلا به بیماریهای مسری زیاد تر رخ می دهد.
توصیه متخصصان تغذیه برای نوجوانان ، مصرف روزانه 150 گرم گوشت ، نصف تا 1 لیوان حبوبات پخته ، 2 تا 3 لیوان شیر و لبنیات دیگر به همراه سبزیجات فراوان است.
نوجوانانی که در سنین رشد هستند و افزایش قد خوبی ندارند می توانند با مصرف مکمل ویتامینها و املاح ، طبق دستور و مصرف هفتگی آهن ، رشد قدی شان را بهبود بخشند. پس توصیه می شد کسانی که می خواهند قد بلند تری داشته باشند هفته ای یکبار جگر و دو بار غذای دریایی میل کنند و هر روز چند عدد ، بادام ، بادام زمینی و گردو بخورند .
غذاهای دریایی مثل ماهی ، میگو ، جگر و دانه های روغنی حاوی املاح زیادی هستند و فوائد بسیاری برای نوجوانان دارند.
پس توصیه می شود کسانی که می خواهند قد بلندتری داشته باشند هفته ای 1 مرتبه جگر و 2 مرتبه غذای دریایی میل کنند و هر روز چند عدد بادام و بادام زمینی و گردو بخورند .
یک نکته بسیارمهم در افزایش قد ، انجام فعالیت های ورزشی است . هر چه تحرک ما بیشتر باشد گردش املاح استخوانی بیشتر خواهد بود و این مساله به رشد قدی کمک خواهد کرد. ورزشهایی مثل بسکتبال ، والیبال ، شنا ، بدمینتون و تنیس برای کمک به افزایش قد بسیار مفید اند.
در دهه ی اخیر با انجام عملی بر روی افراد کوتاه قد ، به طور مصنوعی طول استخوانهای درازشان را افزایش می دهند ، بدین ترتیب که استخوانهای پا را شکسته و محل شکستگی را به پوششی از جنس استیل متصل می کنند .
در نهایت بهتر است با تامین رژیم غذایی مناسب و با تشویق آنها به فعالیت بیشتر زمینه رشد قدی نوجوانان را فراهم سازیم.
راه مطمئن و موثر برای بلند قد شدن انجام حرکات کششی
افزایش میزان قد با انجام حرکات کششی امکان پذیر است. انجام چنین حرکاتی در قالب 3 مرحله کاملا مجزا به شرح ذیل به افزایش قد در افراد منجر می گردد:
مرحله نخست:رشد عضلانی ماهیچه های خلقی
مرحله دوم: راستی(عدم خمودگی) وعدم تراکم ستون مهره ها(ستون فقرات)
مرحله سوم:ضخیم تر شدن و ترمیم پیش رونده دیسک های ستون فقرات
با انجام حرکات کششی میتوان تا 3 اینچ(7.5 سانتیمتر) قد بلندتر شد. در حالی که هدف اصلی عمده حرکات بر ستون فقرات معطوف است، محققین بر این باورند که با ترکیبی از حرکات سبک یوگا و انجام چنین حرکاتی ، ماهیچه ها هماهنگی یافته ، تقویت شده، رشد و توسعه می یابند.
فاکتور های جانبی مهم در رشد و افزایش قد
از جمله مهم ترین فاکتورهای جانبی تاثیر گذار بر افزایش قد افراد می توان به موارد زیر اشاره نمود:
1- خوابیدن
خوابیدن از جمله اصلی ترین مولفه های محرکه رشد و افزایش قد در انسان به شمار می آید. اگر چنانچه پیش از دوران بلوغ برنا مه استراحت و خواب فرد منظم بوده وفرد ازبرنامه منسجمی جهت استراحت به موقع و کامل شبانه بر خوردار باشد. در این صورت ستون فقرات فرد دراز تر شده و قد فرد افزایش می یابد.
2- حالت عمومی بدن(طرز نشیتن و ایستادن)
برخورداری از حالت مناسب قرار گرفتن بدن به هنگام نشستن و ایستادن فواید جسمانی و فیزیولوژیکی متعددی برای فرد به همراه دارد که از جمله مهم ترین این فواید می توان به سلامت بخش پشتی بدن(کمر) و افزایش درازی ستون فقرات و در نتیجه افزایش قد فرد اشاره نمود.
افزایش قد در ورزشکاران
بهترین زمان برای آغاز ورزش سنین قبل از بلوغ است. داشتن ماهیچه های قوی از شما ورزشکاری خوب می سازد. حجم ماهیچه ها به اندازه استخوانهایی که آنها را احاطه می کند بستگی تام دارد0
و آغاز کردن ورزش در سنین قبل از بلوغ باعث می گردد استخوانهای شما قوی تر و بزرگ تر شود
هر چه استخوان بندی قوی تر باشد ماهیچه ها نیز قوی تراند. و هر چه ماهیچه ها قویتر باشند بهتر می شود حرکات ورزشی را انجام داد.
افزایش قد در بزرگسالان
بعد از بسته شدن صفحه رشد در اندامها و ستون فقرات امکان افزایش قد با کمک داروها و دیگر روش های غیر جراحی وجود ندارد. و عمل های جراحی هم تجربه ثابت کرده که عوارض جانبی زیادی دارند که معمولا ارزش متحمل شدن آن را ندارد.

همه مردم خصوصا خانم ها به بلندی قد حساسیت خاصی دارند و بلندقد بودن را یکی از صفات ضروری برای زیبایی، خوش تیپی و تناسب اندام می دانند. بیشتر والدین نگران رشد فرزندان خود هستند بخصوص اگر فرزندشان نسبت به سایر کودکان همسن و سال خود کوتاه قدتر باشد.
دلایل پزشکی زیادی برای توجیه رشد کم و کوتاهی قد در کودکان وجود دارد مانند اختلال در عملکرد هورمون رشد، کم کاری غده تیروئید، سندرم ترنر، سوء تغذیه، ناراحتی های روده ای و کلیه ها. بیشتر کودکان قد کوتاه از نظر سلامتی نرمال هستند ولی ممکن است از نظر ژنتیکی کوتاه قد باشند یا از لحاظ رشد کمی تاخیر داشته باشند.
بچه ها به صورت نرمال از بدو تولد تا ۱۲ ماهگی حدود ۲۳ تا ۲۸ سانتی متر افزایش قد دارند در حالی که در سنین ۱ تا ۳ سالگی فقط ۵/۷ تا ۱۳ سانتی متر افزایش قد دارند. در بیشتر کودکان ۶ تا ۱۸ ماهه، رشد به صورت نوسانی بالا و پایین می رود.
اما با رسیدن به سن ۲۴ ماهگی نمودار رشد کودک نظم ثابتی به خود می گیرد و رشد بدون نوسان مشاهده می شود، از ۳ سالگی تا زمان بلوغ، سالانه ۵/۴ تا ۷ سانتی متر به قد کودک افزوده می شود. زمانی که سن کودک به زمان شروع بلوغ نزدیک می شود مقدار افزایش قد به ۴ سانتی متر در سال می رسد و به محض شروع سن بلوغ دوران جهش رشد شروع می شود که در آن زمان رشد قدری به حداکثر سرعت رشد یا به عبارتی به قله رشد می رسد.
این فاصله زمانی در دختران بین سنین ۱۰ تا ۱۲ سالگی و در پسران ۱۲ تا ۱۴ سالگی است که در طی این ۲ سال سالانه دختران ۸ تا ۹ سانتی متر و پسران ۵/۱۰ سانتی متر افزایش قد دارند پس از جهش رشد دوباره میزان رشد قدی کاهش می یابد و دختران پس از شروع عادت ماهیانه تا رسیدن به حداکثر رشد قدی تا حدود ۷ سانتی متر در سال افزایش قد دارند. اصولا تا سنین ۱۴ تا ۱۶ سالگی قد دخترها و پسرها بلند می شود.
این میزان در پسران ممکن است تا ۲ سال بیشتر یعنی تا ۱۸ سالگی ادامه یابد. تفاوت رشد قدی در دختران به شروع زمان عادت ماهیانه آنها بستگی دارد. در میان عوامل موثر بر رشد کودک می توان به وضعیت ژنتیک کودک و به وضعیت تغذیه کودک یا وجود هرگونه بیماری مزمن اشاره کرد. درصد رشد قدی کودکان کوتاه قد، اصولا در محدوده زیر سومین یا پنجمین درصد استاندارد قد طبیعی است. اما آنچه بیشتر از همه مهم است این است که بدانیم سرعت رشد در هر سال برای آنها چقدر است. بدین صورت که بررسی شود آیا کودک رشد قدی دارد یا خیر؟
یا در مقایسه با سال قبل یا سال بعد درصد رشد قدی او به چه صورت بوده است؟ همچنین توجه به وزن کودک و مقایسه آن با قد او بسیار مهم است. بچه های چاق اصولا کودکانی هستند که قدی بلند دارند بنابراین اگر کودکی را دیدیم که با وجود اضافه وزن دارای قد کوتاهی بود، باید ارزیابی پزشکی لازم جهت بررسی علت اضافه وزن انجام شود.
از آزمایش های مختلف که هدف آن بررسی علل کوتاهی قد است می توان به اندازه گیری سن استخوان توسط رادیوگرافی که با اشعه x اندازه گیری می شود اشاره کرد و اصولا از مچ دست چپ اشعه x را می گذرانند و براساس آن، سن استخوان فرد به ترتیب زمان مشخص می شود. اگر سن استخوان فرزند شما خیلی کمتر از سن طبیعی او باشد حتما استخوان فرزند شما ظرفیت باقی مانده ای برای ادامه رشد را دارد دختران معمولا تا سن استخوانی ۱۴ سالگی رشد می کنند و پسران پس از سن استخوانی ۱۶ سال رشدشان متوقف می شود.
از دیگر روش های بررسی علل کوتاه قدی، اندازه گیری TH و TSH (هورمون های غده تیروئید) از طریق آزمایش خون جهت بررسی ابتلا به هیپوتیروئیدیسم (کم کاری تیروئید) است. همچنین میزان ترشح هورمون رشد (معمولا با اندازه گیری IGF-۱ و BP۳ - GF) شمارش کامل گلبول های قرمز (CBC برای بررسی عدم ابتلا به آنمی) وضعیت شیمیایی خون (که شامل Smazo برای بررسی کبد و بیماری کبدی) آنالیز ادرار و گاهی بررسی کروموزومی جهت کشف اختلالات کروموزومی (بخصوص در دختران که ممکن است به سندرم ترنر مبتلا باشند) است.
اگر همه آزمایش های بالا طبیعی بود یا متخصص اطفال اصراری برای انجام آزمایشات بالا نداشت، میزان رشد فرزند شما باید بعد از گذشت ۳ تا ۶ ماه و در صورت عدم ادامه یافتن رشد طبیعی به طور جدی بررسی مجدد شود. براساس تحقیقات بیشتر والدین کوتاه قد، به صورت ژنتیکی فرزندان کوتاه قد دارند که این مسئله با عنوان کوتاه قدی در شما مطرح می شود.
این افراد اصولا دارای سن استخوانی نزدیک به سن طبیعی خودشان هستند که این مسئله نشان دهنده این حقیقت است که استخوان های آنها ظرفیت بیشتری برای رشد ندارد. لذا با وجود رشد طبیعی، این افراد در سنین بلوغ نیز کوتاه قدتر از همسن و سال های خود بوده و بیشتر مشابه والدین خود هستند. برخی دیگر از کودکان از نظر ساختمان بدنی تاخیر رشد قدی دارند. این کودکان با وجود قدی کوتاه، سرعت رشد بالایی دارند و میزان رشد آنها طبیعی است و معمولا با تاخیر در عادت ماهیانه (در دختران) مشاهده می شود و به محض شروع این دوره رشد آنها آغاز می شود.
این افراد معمولا با سن استخوانی کمتر از میزان مورد انتظار دیده شده اند و استخوان های آنها ظرفیت باقی مانده لازم را جهت افزایش قد دارد. به طور معمول این افراد به رشد قدی کامل و طبیعی تا پایان دوران بلوغ خود می رسند. البته در مقایسه این بچه ها با دیگر اعضای خانواده ممکن است متوجه این تاخیر در سایر افراد خانواده شویم که کاملا طبیعی است.
برخی پسران که دارای این شرایط هستند ممکن است نگران کوتاه قدی خود باشند این افراد می توانند با مراجعه به پزشک متخصص غدد و تجویز تستوسترون توسط او، زمان شروع جهش رشد دوران بلوغ را جلو بیندازند. البته بدون این درمان هم، به طور طبیعی زمان بلوغ آنها با کمی تاخیر فرامی رسد.
هورمون رشد و اختلال در ترشح آن سبب کوتاهی قد و کاهش رشد می شود. به طوری که جوانان حتی کم سن تر از سن طبیعی خود به نظر می رسند. متخصصان اطفال یا غدد در صورت تشخیص می توانند میزان طبیعی هورمون رشد را از طریق دستور آزمایش های لازم بررسی کنند. کمبود ترشح هورمون رشد می تواند به صورت ارثی از بدو تولد یا در اثر جراحت های وارد شده بر سر یا در اثر تومورهای مغزی بروز کند.