سوال 352890

با سلام
درد مفاصل علل مختلف و متفاوتی دارد که تشخیص دقیق آن نیاز به معاینه و سایر بررسی های لازم دارد . در مورد شما باید گفت که عمده ترین دلیلی که می توان برای بروز این دردها در نظر گرفت آرتروز مفاصل است .
آرتروز یك بیماری مفصلی است در این بیماری عمدتا غضروف و استخوان زیر غضروف مفاصل محیطی و ستون فقرات درگیر می شود .
غضروف چیست ؟
غضروف یک نسج همبند کاملا اختصاصی است و در محل هایی که ساختمان نیمه جامد مورد لزوم است ، بکار برده شده است تا علاوه بر تامین شکل و قالب مورد نظر ، سبب استحکام ، قابلیت ارتجاع و تغییر شکل شود .
پیری غضروف و آرتروز
با افزایش سن ، ترکیبات شیمیایی ، ساختمان و خصوصیات مکانیکی غضروف مفصلی تغییر می کند . با افزایش سن حالت ارتجاعی غضروف از بین می رود و قوام آن کاهش می یابد . در بیماری آرتروز غضروف ها تخریب می شود . در مراحل اولیه ، سطح غضروف حالت صیقلی و براق خود را از دست می دهد و به تدریج زبر و مخملی می شود ، سپس سطح غضروف تخریب و شکاف هایی در کف آن ظاهر می شود .
این ضایعه بتدریج عمیق تر می شود تا تمام ضخامت غضروف از بین رفته و استخوان زیر آن نمایان می شود .
. نام دیگر آرتروز استئوآرتریت است. آرتروز شایعترین بیماری مفصلی است. این بیماری هم مردان و هم زنان را مبتلا می سازد. آرتریت در دهه دوم و سوم زندگی شروع می شود و در سن 70 سالگی همه افراد كما بیش دچار این بیماری می باشند. در سن 40 سالگی تقریبا همه افراد جامعه تغییرات آرتروز را در مفاصل خود دارند ولی بیشتر آنها علامت خاصی احساس نمی كنند و تعداد نسبتا كمی دچار علائم آرتروز هستند. تقریبا همه جانوران آرتروز می گیرند.
علائم آرتروز چگونه است؟
بیماری آرتروز شروعی تدریجی و سیری پیشرونده دارد و سال به سال شدیدتر می شود. اولین علامت آرتروز،درد مفصل است. این درد با فعالیت بدنی بدتر شده و با استراحت بهتر می شود. هنگام بیدار شدن از خواب، بیمار احساس می كند مفاصل او سفت شده اند و پس از 5 تا 10 دقیقه این حالت از بین می رود. با پیشرفت بیماری آرتروز به مرور زمان دامنه حركات مفصل گرفتار كم و كمتر شده و ممكن است مفصل خشك و بی حركت (انکیلوز) شود، البته فیزیوتراپی می تواند این حالت انیکیلوز و محدودیت حركات را پیشگیری و درمان كند. گاهی مایع در مفصل مبتلا به آرتروز تجمع پیدا می كند.
آرتروز ستون فقرات ممكن است به نخاع یا اعصاب نخاعی فشار وارد آورد و مشكلاتی را برای بیمار بوجود آورد.
عوامل موثر بر ارتروز
پدیده پیری:
به دلیل متعدد از جمله عدم توانایی سلولهای غضروفی برای ترمیم اسیب وارده شل شدن لیگامان های دور مفصلی و ضعیف شدن عضلات موجب تسریع بروز ارتروز می شود.
عوامل ژنیتکی:
ارتروز از نظر ژنیتکی نیز یک بیماری چند عاملی محسوب می شود.
عوامل مکانیکی:
ازدیاد فشار بر روی غضروف می تواند ارتروز را بوجود اورد.
• وزن : چاقی به ویژه در افراد مسن تاثیر به سزایی در ازدیاد شیوع آرتروز دارد . 50 درصد زن های چاق مسن ، آرتروز دارند .
• ورزش در سطح قهرمانی شیوع آرتروز را افزایش می دهد .
• فعالیت زیاد مستمر در به آوردن آرتروز ، سهیم است . آرتروز انگشتان در کارگرانی که با دست کار می کنند و آرتروز زانو نیز در کارگرانی که وزنه های سنگین حمل می کنند و زانو می زنند ، دیده می شود .
• پیچ خوردگی و در رفتگی مفاصل ، پارگی ، منیسک ، شکستگی ها و ضربه های مستقیم غضروف ، باعث ایچاد آرتروز می شود .
• ناتوانی عضلات زمینه سازآرتروز می باشد .
عوامل التهابی :
عفونت می تواند موجب آرتروز گردد .
آرتروز را چگونه تشخیص می دهند؟
تشخیص آرتروز معمولا آسان است. البته گاهی این بیماری با بیماری روماتیسمی دیگر اشتباه می شود. گرفتن عكس از مفصل با اشعه x (رادیوگرافی) به تشخیص كمك می كند و میزان آسیب رسیده به آنرا نشان می دهد. آزمایش خون به تشخیص آرتروز كمكی نمی كند.
آیا آرتروز درمان پذیر است؟
آرتروز یك بیماری پیشرونده و مزمن است و بهبودی قطعی درمان آرتروز در جهت کاهش درد ، حفظ تحرک و به حداقل رساندن ناتوانی بیمار صورت می‌گیرد.
اقدامات غیر دارویی
• کاهش بار مفصل: آرتروز ممکن است به علت وضعیت نادرست بدن بوجود آمده یا تشدید یابد. اصلاح وضعیت غلط بدن و تصحیح انحنای بیش از حد کمر (لوردوز) ، ممکن است مفید باشد. باید از تحمیل بار اضافی به مفصل مبتلا ، خودداری شود. بیماران مبتلا به آرتروز زانو یا مفصل ران ، باید از ایستادن طولانی ، زانو زدن و چمباتمه زدن خودداری کنند. بیماران چاق باید وزن خود را کاهش دهند. استفاده از کف گوه‌ای در بعضی انواع آرتروز زانو ممکن است درد را کاهش دهد. رعایت دوره‌هایی از استراحت در طول روز ممکن است مفید باشد. اما بی‌حرکت کردن کامل مفصل دردناک لازم نیست. در بیماران مبتلا به آرتروز یک طرفه مفصل ران یا زانو گرفتن عصا در دست طرف مقابل و در بیماری دو طرفه استفاده از چوب زیر بغل (یا Walker) کمک کننده است.

• فیزیوتراپی و ورزش: گرم کردن مفصل ممکن است درد و سفتی را کاهش دهد. در بیماران باید برنامه ورزشی در جهت حفظ دامنه حرکت مفصل ، تقویت عضلات دور مفصل و بهبود وضعیت فیزیکی باید طراحی گردد. استفاده نادرست از مفصل مبتلا به علت ترس از ایجاد درد منجر به آتروفی (از بین رفتن و تحلیل) عضله می‌شود. چون عضلات اطراف مفصل نقش مهمی در حفاظت از غضروف مفصلی در برابر استرس فیزیکی دارند، تقویت آنها حائز اهمیت است.

در افراد مبتلا به آرتروز زانو ، تقویت عضلات دور مفصل در عرض چند هفته ، ممکن است به اندازه داروهای مسکن منجر به کاهش درد شود. ناتوانی در افراد مبتلا به آرتروز زانو با ضعف عضله چهار سر ران ارتباط خیلی زیادی دارد و افراد فعال درد خیلی کمتری نسبت به افراد بازنشسته دارند
• همچنینی عوامل روانی- اجتماعی به عنوان تعیین کننده‌های درد از اهمیت زیادی برخوردار هستند. بطوری که در افراد مبتلا که حمایت اجتماعی اندکی دارند، مشاوره دوره‌ای توسط مصاحبه‌گران ماهر به اندازه داروهای مسکن ضد التهابی در کاهش درد مفصل موثر است.
درمان دارویی
امروزه درمان آرتروز جنبه تسکینی دارد و داروها سبب پیشگیری یا به تاخیر افتادن تخریب غضروف و ... نمی‌شود. برای درمان درد آرتروز ، عوامل دارویی باید به عنوان روشی کمکی برای اقدامات غیر دارویی مورد استفاده قرار گیرند.
• داروهایی مانند استامینوفن ، ایبوپروفن و ناپروکسن و سایر NSAIDها برای کاهش التهاب و کاهش درد استفاده می‌شوند. البته داروهای مسکن به علت خطر خونریزی معده باید با احتیاط مصرف شوند. استفاده از این داروها همراه یک ماده محافظ معده مانند امپرازول و همچنین مصرف وسط غذا می‌تواند خطر این عوارض را کم کند.

• تزریق کورتون داخل مفصلی می‌تواند سبب تسکین درد به مدت چند هفته شود (در موارد درد حاد شدید). ولی نباید در فواصل کمتر از 6-4 ماه یک بار تکرار شود.
جراحی ارتوپدی
جراحی جایگزین مفصل در آن دسته از بیماران که مبتلا به آرتروز پیشرفته هستند و درمان دارویی فراگیر با شکست مواجه شده است، انجام می شود. همچنین جراحیهای ساده‌تر در بعضی بیماران می‌تواند سبب تسکین درد شود
توصیه‌ها
1- وزن باید كم شود.
2- استفاده از گرما باعث كاهش درد می‌شود برای این كار می‌توان از كیسه آب گرم استفاده كرد. اگر استفاده از گرما ممنوعیت خاصی نداشته باشد، میتوان از روشهای زیر استفاده کرد.
الف) قرار دادن مفصل مبتلا در آب گرم 40 – 38 درجه سانتیگراد و ماساژ آرام آن .ب) استفاده از دوش آب گرم.
ج) قرار دادن كیسه آب گرم درون یک حوله واستفاده از آن بر روی اندام مبتلا.
باید توجه كرد كه در برخی از بیماریها استفاده از كیسة آب گرم بسیار مضر است و قبل از استفاده از كیسة آب گرم حتما باید با پزشك مشورت كرد. همچنین کیسه آب گرم نباید بر روی اندام مبتلا قرار داده شود. از گذاشتن آن در زیر اندام و یا خوابیدن بر روی آن نیز خودداری شود.
3- از كفش مناسب استفاده شود. (توضیحات کاملتر در قسمت مربوط به مراقبت از پا نوشته شده است).
4- از دو زانو و چهار زانو زدن و ایستادن طولانی مدت خودداری گردد.
5- از بالا و پائین رفتن از پله‌ها تا حد ممكن اجتناب شود.
6- به جای نشستن روی زمین، از صندلی استفاده شود. (خصوصیات صندلی مناسب قبلاً‌ نوشته شده است).
7- ورزش: انجام برنامه ورزشی و تقویت عضلات می‌تواند به اندازه داروهای ضد درد در درمان سائیدگی مفصلی مؤثر باشند. بی‌حركتی می‌تواند باعث بدتر شدن سائیدگی مفصلی گردد. لذا نباید نگران سائیدگی مفصل در اثر انجام فعالیتهای توصیه شده توسط پزشک بود. انجام اشتباه حركات ورزشی باعث بدتر شدن علائم و درد می‌گردد. اگر انجام ورزش باعث تشدید درد شد، به این معنی است كه باید مقدار فعالیت كمتر گردد و بطور تدریجی میزان فعالیت افزایش داده شود.
برخی ورزشهای مفید در سائیدگی مفصل
الف) قدم زدن روزانه به مدت 30 دقیقه كه می‌توان آن را به 3 برنامه 10 دقیقه ای تبدیل كرد) یا قدم زدن به مدت 45 دقیقه سه بار در هفته.
ب) شنا
ج) تقویت عضلات اندام پائینی بخصوص عضله چهار سر ران.
به عنوان مثال میتوان دو دست را به یک صندلی تکیه داده و دو زانو را تا زاویه30 درجه به آرامی خم کرد.سپس مجدداٌ به حالت اول برگشته و زانوها صاف شوند. هرچه این حرکت آرامتر انجام شود بهتر است.
ه) كشش عضلات منتهی مفصل
• در صورتی كه درد زیاد است استفاده از عصا یا واكر توصیه می‌شود. طول عصا باید مناسب باشد.
• استفاده از تحریك الكتریكی در كاهش درد و تقویت عضلات:
معمولاً در كلینیكهای فیزیوتراپی برای كاهش درد از دستگاه خاصی جهت تحریك الكتریكی استفاده می‌شود. در حال حاضر وسایل تحریك
الكتریكی جهت استفاده در منزل ساخته شده كه به راحتی قابل استفاده بوده و باعث كمتر شدن درد مفصل و كاهش نیاز به دارو می‌شود.
• استفاده از باند كشی یا زانوبند می‌تواند تا حدودی در كاهش درد مؤثر باشد

. چند نكته:
1-آرتروز بیماری غضروف مفصل است و خوردن مواد غذایی محتوی كلسیم گرچه برای پوكی استخوان مفید است ولی در بهبود آرتروز تاثیری ندارد. چاقی سبب تشدید آرتروز زانوها و لگن می شود.
2-راه رفتن زیاد و بالا و پایین رفتن از پله ها آرتروز زانو و لگن را بدتر می كند.