سوال 4060

اضلال و هدایت نسبت به خداوند بر دو قسم است: یکى ابتدایى و دیگرى پاداشى و کیفرى. هدایت ابتدایى در قرآن با تعبیرهایى مانند: (انا هدیناه السبیل)،[15] و (هدى للناس)[16] از آن یاد شده است .
غیر از هدایت ابتدایى، خداوند متعال هدایتى ویژه به نام هدایت پاداشى دارد که نصیب کسانى مى شود که براثر هدایت ابتدایى ، حق را پذیرفته و به آن عمل کرده باشند، در این صورت خداوند به اوتوفیقی می دهد تابقیه راه را به آسانی طی کند واین توفیق نتیجه عمل اوست .(من جاهد فینا لنهدینهم سبلنا).[17]
اما خداوند اضلال ابتدایی به این معنا که یک عده را ابتداء گمراه کند ندارد؛ زیرا با هدایت عمومى و ابتدایی خداوند منافات دارد .
اما اضلال به عنوان کیفر و جزاء قابل اسناد به خداوند است به این معنا که وقتى انسان با داشتن حجت عقل و نقل و کتاب و سنت به بیراهه برود و با این که راه توبه براى او باز است، بر عصیان و طغیان اصرار ورزد، در این صورت خداى سبحان او را به حال خود رها مى کند و فیضى از جانب خود نصیب او نمى کند: (فلما زاغوا ازاغ الله قلوبهم).[18]
به عنوان نمونه خداوند کسی را که به سوء اختیار دچاراسراف شده است به عنوان اضلال کیفرى به حال خود رها مى کند: (کذلک یضل الله من هو مسرف مرتاب)