سوال 485104

با سلام
یكی از روشهای درمانی جهت زوجین با مشكلات لوله رحم ، اندومتریوز ، ناباروری نامشخص و یا ناباروری مردانه خفیف تكنیك ای.وی.اف می باشد. از شرایط ای.وی.اف داشتن یك تخمدان سالم در زن می باشد. یكی از روشهای باروری كمك شده است كه در آن اسپرم مرد و تخمك زن در یك ظرف آزمایشگاهی مخصوص مجاور هم قرار داده تا عمل لقاح صورت گیرد . در مرحله بعد، جنین تشكیل شده بداخل حفره رحم زن انتقال می یابد.
اقدامات لازم قبل از درمان
- بررسی آزمایشات قبلی زوجین
- آزمایش، منی مرد (اسپرم)
- آزمایش خونی و هورمونی زن
- بررسی وضعیت دستگاه تولید مثل زن
روش ای-وی-اف
مراحل مختلف سیكل درمانی ای وی اف شامل:
- تحریك تخمك گذاری بوسیله دارو-كنترل پاسخ تخمدان با سونوگرافی و آزمایش های هورمونی
- برداشت تخمك با عمل بیهوشی و به كمك دستگاه سونوگرافی
- باروری و رشد جنین در محیط آزمایشگاه
- انتقال جنین با كاتتر مخصوص
- تزریق آمپول ها و یا مصرف شیاف واژنی پروژسترون جهت آماده سازی رحم و كمك به لانه گزینی جنین
مراحل مقدماتی ای-وی-اف ,
- تحریك تخمك گذاری بوسیله دارو
تحریك تخمك گذاری با استفاده از داروهای تجویز شده توسط متخصص زنان و زایمان انجام می گیرد تا بتوان به جای یك تخمك در ماه موجب رشد چندین تخمك بالغ گردد. با بدست آوردن چندین تخمك بتوان تعداد بیشتری جنین را تشكیل داده و شانس حاملگی را بیشتر كرد. البته نوع و تعداد داروهای مصرفی بستگی به نوع بیماری، وضعیت سنی و هورمونی بیمار و صلاحدید پزشك دارد. داروهای متفاوت از قبیل hmg اچ ام جی، hcg,fsh اچ سی جی (مكمل درمان)و غیره بصورت تنها یا تركیبی تجویز می شود. جهت كنترل و بررسی رشد فولیكولهای حاوی تخمك ، متخصص مربوطه سونوگرافی مكرر از تخمدان را بعمل می آورد و گاهی تهیه نمونه خون جهت بررسی هورمونهای استروژن وlh صورت می گیرد. هنگامی كه فولیكولها به حد بلوغ رسیدند آمپول hcg بصورت عضلانی تزریق گردد. 34 تا36 ساعت پس از تزریق hcg ,، عمل پونكسیون تخمدان ( تخمك كشی) با هدایت دستگاه سونوگرافی اتجام می شود. ,
- برداشت تخمك
34 الی 36 ساعت پس از تزریق hcc ,، عمل پونكسیون تخمدان انجام می شود. این كار با هدایت سونوگرافی و از راه واژن (مهبل) انجام می گیرد. بیمار تحت بی حسی موضعی با داروهای آرام بخش و یا تحت بی هوشی كامل قرار می گیرد و در تخت مخصوص معاینه قرار می گیرد. واژن با محلول ضد عفونی شستشو داده شده و سپس پروب مخصوص سونوگرافی به همراه سوزن مخصوص از راه واژن وارد شده و به داخل فولیكول حاوی تخمك هدایت می شود. بدینوسیله تخمك را آزاد نموده و در داخل لوله آزمایش جمع آوری می شود. این روش راحتتر و نسبتا بی خطر است و جراح سعی می كند تعداد تخمك بیشتری برداشت كند. عمل پونكسیون تخمدان حدود 30 دقیقه طول می كشد. احتمالا، مختصر درد و سوزش و یا خونریزی خفیف بعد از به هوش آمدن احساس میشود كه این حالت حداكثر در طی دو روز بهبودی كامل می یابد.
3- عمل لقاح یا باروری در محیط مناسب آزمایشگاه انجام می گیرد. شوهر بایستی نمونه منی خود را در آزمایشگاه تهیه نموده و در یك ظرف مخصوص استریل جمع آوری كند و به آزمایشگاه مركز تحویل دهد. بعد از بررسی اولیه و شستشوی اسپرمها، تعداد مناسب اسپرم برای عمل لقاح انتخاب می شود. برای این كار، اسپرم برای عمل لقاح انتخاب می شود. برای این كار، اسپرمها به هر یك از تخمك ها اضافه می گردند. و سپس هر یك از آنها در درون دستگاه گرم كننده با37 درجه سانتیگراد قرار داده می شود. عمل لقاح معمولا 20-16 ساعت بعد از اضافه نمودن اسپرم به تخمك صورت می گیرد. ,
در مرحله بعد، جنین دو سلولی حدود 2 الی 8 تقسیم و معمولا پس از 48 ساعت (2روز) جنین به حفره رحم منتقل میشود. از زمانی كه تخمك و اسپرم در مجاورت هم قرار می گیرند، زن و شوهر در دوره انتظار بسر می برند.
- انتقال جنین
انتقال جنین به رحم پر هیجان ترین مرحله ای-وی- اف است و لیكن ساده تر از مرحله برداشت تخمك است و احتیاج به بیهوشی ندارد. زن در حالت خوابیده به پشت در تخت معایته قرار می گیرد. دهانه رحم باز شده و با استفاده از كاتتر مخصوص، تعدادمناسب جنین به داخل حفره رحم انتقال داده می شود. حدود 30 الی 60 ثانیه كاتتر در رحم باقی مانده و سپس آن را برداشته و خارج می كنند. پس از آن زن روی تخت دراز كشیده و استراحت می كند. بهتر است سر پایین تر از پاها قرار گیرد.
در نهایت ، یك الی چهار ساعت بعد از عمل انتقال جنین میتواند مركز ناباروری را با صلاحدید متخصص ترك نماید. جهت رشد مناسب دیواره رحم برای نگهداری جنین باید داروهای تجویز شده مانند پروژسترون را مصرف نمود . حدود 10 الی 14 روز بعد از انتقال جنین با اندازه گیری hcg ,خون میتوان از وضعیت حاملگی اطلاع یافت. یكی از دلایل عدم موفقیت حاملگی ، عدم لانه گزینی و رشد جنین بعد از انتقال در رحم می باشد.
شرایط جهت ای- وی ,–اف موفق
- سطح هورمونی خون به حد كافی افزایش یافته باشد
- تخمك ها به حد بلوغ رسیده باشند
- تخمك ها قابل جمع آوری باشند
- اسپرم قابلیت باروری تخمك را داشته باشد
- تخمك بارور شده، مراحل رشدو تقسیم را طی نماید
- جنین در دیواره رحم لانه گزینی نماید
شانس حاملگی: ,
شانس حاملگی به عوامل زیر بستگی دارد:
- كیفیت جنین منتقل شده هر چه بهتر باشد شانس حاملگی افزایش می یابد
- افزایش سن زن بخصوص بالای 40 سال شانس حاملگی را كاهش می دهد
- علت ناباروری
- تعداد و كیفیت تخمك بالغ بدست آمده
میزان متوسط حاملگی در هر سیكل ای-وی-اف20-15/0 است
انجماد جنین
در مواردیكه تعداد جنین تشكیل شده بیش از تعداد مورد نیاز جهت انتقال به رحم باشد،
و در صورتیكه جنین از كیفیت خوبی برخوردار باشد جهت استفاده در سیكل بعدی (در صورت شكست در یك سیكل درمان) عمل منجمد كردن صورت می گیرد. البته این عمل با درخواست زوجین انجام می گیرد.
خطرات و عوارض ای-وی-اف
- خطر سندرم تحریك بیش از حد تخمدان
در مواقع نادر، سندرم تحریك بیش از حد تخمدان توسط داروهای تحریك تخمك گذاری تجویز شده بوجود می آید. این عارضه باعث تورم تخمدان ، درد شدید تجمع مایع در حفره شكمی می شود و باعث احساس نفخ و تهوع می گردد. این عارضه قابل درمان و برطرف شدن می باشد. بیمار بایستی تحت نظر پزشك معالج بوده و در موارد شدید مایع باید كشیده شود. لیكن با استراحت و كنترل دقیق قابل رفع می باشد.
- حاملگی چند قلویی
به علت انتقال بیش از یك جنین به رحم ، احتمال حاملگی چند قلویی وجود دارد ,
- صدمات روحی روانی
احساس اضطراب ، هیجان به علت درمان طولانی مدت، هزینه زیاد و آزمایشات متعدد وجود دارد. همچنین نگرانی به علت احتمال شكست در درمان باعث احساس ناراحتی ، شرمندگی، اضطراب، افسردگی و سلب اعتماد خواهد شد كه خوشبختانه این موارد همفكری، همكاری و همدردی زوجین قابل رفع می باشد.
نكات مهم
- معمولا طول مدت ای-وی –اف 15 روز است (10 الی 11 روز داروی تحریك تخمك گذاری تجویز می شود دوره برداشت تخمك و انتقال جنین 2 الی 3 روز می باشد)
- بهتر است سه روز قبل از عمل پونكسیون تخمك ، مرد از انزال خودداری نماید.
- زوجین بهتر است در مراحل درمان سیگار نكشند و یا میزان آن را كاهش دادند
- در طی مراحل درمان از موارد استرس زا پرهیز شود ,
- یك روز بعد از مرحله انتقال جنین، زن می تواند فعالیت آرام داشته باشد و پس از آن فعالیت معمولی و روزمره خود را آغاز كند و لیكن از فعالیتهای پر انرژی و خسته كننده ، مسافرت طولانی ، ورزش سنگین و حمام سونا پرهیز شود اما استراحت مطلق ضروری نمی باشد ,
- حدود دو هفته بعد از انتقال جنین می تواند مقاربت داشته باشد