سوال 486587

سلام
در اهداء تخمک، تخمک از زن اهدا کننده خارج شده و در محیط آزمایشگاه در مجاورت اسپرم قرار میگیرد. مشروح جواب را به نقل از پایگاه ریان برایتان میآورم:
اهدای تخمك
در بعضی موارد علل ناباروری به گونه ای نیست كه با تجویز دارو یا روش های پیشرفته درمان ناباروری بتوان آنها را رفع كرد. برای مثال در بعضی زنان به خاطر سن بالا، یائسگی زودرس و اختلالات دیگر، علیرغم سالم بودن ارگان های باروری به علت نداشتن تخمك از امكان باروری محروم اند.
در این افراد تنها راه باروری دریافت تخمك اهدایی از یك داوطلب است. در محیط آزمایشگاه تخمك اهدایی توسط اسپرم های مرد كه همسر گیرنده تخمك است لقاح می یابد و جنین حاصله از این لقاح در رحم زن نابارور منتقل می شود.
اولین كودك حاصل از اهدای تخمك در جهان در سال 1984 متولد شده است و این روش هم اكنون در كشور ما پس از طی مراحل شرعی و قانونی آن سالهاست كه مورد استفاده قرار می گیرد.

نكات مهم در اهدای تخمك
- حداكثر سنی فرد گیرنده تخمك 45 سال است. البته فرد باید كاملا از خطرات باروری در سنین بالا مطلع باشد و پس از
مشاوره های لازم با متخصص و روان پزشك برای این كار اقدام كند.
- لازم است زوجی كه می خواهند با روش اهدای تخمك تحت درمان قرار گیرند تحت مشاوره باشند و تمام جوانب این كار اعم از مسائل روحی، روانی، ارث و قانون و سایر مسائل را درنظر بگیرند و با آگاهی كامل درمان را آغاز كنند.
- آزمایش های اولیه پیش از درمان باید به طور كامل انجام شود. آزمایش اسپرموگرام مرد، معاینات عمومی فیزیكی، آزمایش های روتین قبل از بارداری نظیر سرخجه، آزمایش های ایمنی، تعیین گروه خون و RH، ایدز، هپاتیت، معاینات لگنی، بررسی حفره رحم و سونوگرافی برای اندازه گیری حجم رحم و درصورت لزوم هیستروسكوپی و لاپاراسكوپی تعدادی از این آزمایش ها است.
ضمنا رحم فرد گیرنده تخمك در زمان عمل باید آمادگی داشته باشد كه لازم است اقدامات لازم از قبل انجام گیرد.
- سن اهدا ‌كننده تخمك بهتر است بین 21 تا 34 سال باشد و ترجیحا این فرد قبلا بچه دار شده باشد چراكه شانس حاملگی را در فرد گیرنده تخمك بالا می برد.
- خصوصیات فیزیكی فرد گیرنده و اهدا كننده تخمك بهتر است هماهنگ باشد. خصوصیاتی نظیر، رنگ پوست، رنگ چشم، رنگ مو و ساختمان بدنی.
- فرد اهدا كننده تخمك (Donor) باید از نظر ژنتیكی كاملا سالم باشد،‌ همین طور از نظر بیماری هایی نظیر سیفلیس، هپاتیت، ایدز نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.
- ارزیابی روان شناختی فرد اهدا كننده تخمك توسط یك شخص حرفه ای نیز بسیار توصیه می شود. این سابقه شامل بررسی سابقه خانوادگی، تحصیلی، ثبات روحی،‌انگیزه اهداء، سابقه بارداری سخت، روابط بین فردی، سابقه قضایی و قانونی، سابقه بیماری های روان پزشكی و اختلال شخصیتی است.

ملاحظات اخلاقی اهدای‌ تخمك
همواره بحث های فراوانی در رابطه با اهدا كننده تخمك جریان داشته است كه آیا بهتر است فرد اهدا كننده یا دونور شناخته شده یا ناشناس باشد.
بسیاری از دریافت كنندگان تمایل به دریافت تخمك از اهدا كنندگان ناشناس هستند چرا كه تمایل دارند حریم خصوصی خود را حفظ كنند. اما در مقابل عده ای نیز اصرار به شناختن اهدا كننده دارند. برای آنها سابقه اجتماعی، فرهنگی اهدا كننده تخمك و ویژگی های ژنتیكی اش اهمیت زیادی دارد.
موضوع دیگر آشكار كردن یا پنهان داشتن موضوع از كودك حاصل از این عمل است. در مواردی كه بنابر ملاحظاتی این حقیقت كتمان می شود همواره این خطر وجود دارد كه حقیقت ناخواسته آشكار شود. این موضوع به ویژه در خانواده هایی كه تفاهم و توافق وجود ندارد بیشتر اهمیت می یابد.
به هر حال مهم این است كه استانداردهای سلامت جسمی و روانی در مورد اهدا كنندگان رعایت شود و برای پیشگیری از مشكلات آتی رضایت نامه از اهدا كننده و گیرنده دریافت شود.

-------------------------------------------
رحم اجاره ای یا همان رحم جایگزین (Surrogacy)
در پاره ای موارد، زوجین از نظر تخمك و اسپرم و تشكیل جنین مشكلی ندارند، اما به چند علت ممكن است جنین نتواند در رحم مادر مراحل رشد و تكامل خود را طی كند:
1) رحم قدرت نگهداری جنین را ندارد و جنین را سقط می كند.
2) بارداری برای جان زن به علت یك بیماری طبی دیگر خطرناك است.
3) زن به طور مادرزادی فاقد رحم و یا دارای یك رحم بسیار كوچك است.
4) رحم زن به علت دستكاری های پزشكی نظیر كورتاژ خشن و غیراصولی و یا به علت عفونت هایی نظیر بیماری سل دچار چسبندگی شده است.
در این صورت جنین را به رحم زن بیگانه ای وارد می كنند و آن زن جنین را در رحم خود نگهداری می كند و پس از وضع حمل كودك را به پدر و مادرش برمی گرداند.
این كار به لحاظ شرعی و قانونی هیچ مشكلی ندارد و در كشور ما هم از این روش استفاده می شود. زوجین می توانند خود، فردی كه داوطلب ارائه رحم جایگزین است را به مركز درمان ناباروری معرفی كنند و یا از مركز در این زمینه كمك بگیرند.
در پژوهشكده رویان لیستی از زنان داوطلب ارائه رحم جایگزین وجود دارد كه در صورت نیاز زوجین به آنها در این زمینه كمك می شود.
با توجه به اینكه فرد ارائه دهنده رحم جایگزین در طول مدت بارداری متحمل رنج و مشقت می شود پرداخت اجرت از سوی زوجین به این فرد طبق عرف مقبول است. از نظر شرعی نیز چنین زنی به خاطر اینكه با جنین رابطه خونی برقرار كرده است حكم مادر رضاعی طفل را پیدا می كند و طبق قانون، مشمول ارث و حق و حقوق مادر و كودك واقعی نمی شوند