سوال 496704

با سلام. امر به معروف و نهی از منکر از فروع دین اسلام است و بر هر مسلمان اعم از زن و مرد و کوچک و بزرگ واجب است در صورتی که تشخیص می دهد عملی بر خلاف دستور خداوند انجام می شود، تذکر دهد. البته در مسأله امر به معروف و نهى از منكر شایسته است جهات متعددى در نظر گرفته شود:
الف( احكام شرعى مربوط به امر به معروف و شرایط وجوب و مراتب آن.
امر به معروف در مورد ترك واجبات و نهى از منكر در مورد انجام محرمات است و شرایطى دارد كه بعضى از آن عبارتند از:
1ـ آمر به معروف و ناهى از منكر واجبات و محرمات را بشناسد.
2ـ كسى كه مرتكب معصیت شده قصد تكرار آن را داشته باشد.
3ـ مراحل امر به معروف و نهى از منكر از آسان به شدید رعایت شود مثلاً اگر با آرامش مى‏توان نهى كرد از پرخاش خوددارى شود.
4ـ احتمال تأثیر داده شود.
5ـ براى آمر به معروف ضرر جانى یا مالى قابل توجهى نداشته باشد.
ب ) روحیات و ویژگى هاى روانى طرف مقابل. طبیعى است با هر كسى به زبان خاصى باید سخن گفته شود و چه بسا لازم است برخى را به طور غیر مستقیم و از طریق برخى وسایط ارشاد نمود.
ج ) حتى الامكان از منطقى‏ترین و بهترین زبان استفاده شود. بهتر است ابتدا امتیازات و خوبیهاى افراد به آنان گوشزد شودو سپس تدریجا به بیان ایرادات وارد بر آنها پرداخته شود. در این زمینه هم سعى شود اول یك مسئله مطرح شود و پس از اصلاح تشویق گردد و سپس به همین ترتیب یكى یكى به دیگر مسائل پرداخته شود.
د ) حتى الامكان باید به افراد تفهیم نمود كه آنچه به ایشان تذكر داده مى‏شودازسر خیرخواهى ومفید به حال خود آنها است.
ه ) ضمن توجه به نكات فوق نباید انتظار داشت كه به هیچ وجه افراد از امر به معروف یا نهى از منكر بدشان نیاید. بلكه وظیفه ما رعایت اصول صحیح اخلاقى و انسانى در تذكر به آنهاست ولى این كه بپذیرند یا نه و خوششان آید یا بدشان آید به ما مربوط نمی شود و نباید از آن خوفى به دل داشت.
حافظ وظیفه تو دعا گفتن است و بس
در بند این مباش كه نشنید یا شنید كس
و) جدولى براى خود تنظیم كنید وشرح شیوه‏هاى كاربردى خود را با میزان تاثیر آن ثبت نمایید و همواره در پى بكارگیرى شیوه‏اى موثرتر باشید.
ز ) اخلاص در نیت را حفظ نموده و از خداوند توفیق بخواهید.
مراتب امر به معروف و نهى از منكر از دیدگاه امام خمینى:
1- امر به معروف و نهى از منكر چند مرحله دارد: قلبى، زبانى و عملى كه به ترتیب باید اجرا شود، چنانچه مخالفت قلبى سودى نبخشید باید با زبان به نهى پرداخت و چنانچه با زبان نیز مؤثر نبود عملاً شخص را از كار بد باید بازداشت.
2- اظهار ناراحتى قلبى در برابر بدى‏ها عبارت است از چهره درهم كشیدن، روى گرداندن، دورى گزیدن و ترك رفت و آمد و مانند آن به طورى كه به طرف بفهماند كه او كار بدى مى‏كند و از او مى‏خواهد كه دست از آن بردارد.
3- راضى بودن به ارتكاب گناه خود حرام است(رساله نوین، ج 4، ص 155).
در مجموع امر به معروف و نهى از منكر از مهمترین وظایف است و والاترین و مؤثرترین و دلنشین‏ترین آن در قلب‏ها، وقتى است كه عهده‏دار امر به معروف و نهى از منكر، خود آراسته به نیكى‏ها چه واجب و چه مستحب بوده، از بدى‏ها حتى از مكروهات بر كنار و اخلاقى پیامبرگونه و روحانى داشته باشد و از اخلاق نادانان و اهل دنیا منزه بوده تا جایى كه با عمل و رفتارش مردم را به نیكى‏ها ترغیب و از بدى‏ها بازدارد و مردم از وى پیروى كنند.
- براى كسب آگاهى بیشتر ر.ك:
1- رساله نوین، ج 4، مسائل سیاسى و حقوقى، امام خمینى(ره).
2- امر به معروف و نهى از منكر، آیت‏الله حسین نورى.
3- دو فریضه بزرگ، سید جعفر میرعظیمى.
4- امر به معروف و نهى از منكر، سید حسن اسلامى. موفق باشید.