سوال 498922

با سلام. اولا باید توجه داشت كه خدا به معنای ذات مستجمع جمیع صفات كمال است و اگر ناقص باشد اصلا نمی‌توان به آن خدا گفت. و ثانیا در باب اثبات یگانگى خداوند، دلایل گوناگونى ذكر شده است كه در این اختصار نمى‏توان همه آنها را شمارش و تبیین كرد؛ از این رو تنها به تحلیل و تشریح یك دلیل بسنده مى‏كنیم. فهم این برهان، نیازمند توجّه به دو مقدمه است:
یك. وجود هر معلولى، وابسته به علت خویش مى‏باشد؛ به عبارت دیگر بنابر اصل علیّت - كه در جاى خود مستدل و مبرهن گشته - هر معلولى وجود خودش را - با همه شؤون و متعلقاتش - از علّت هستى‏بخش خویش، دریافت مى‏دارد و اگر احتیاج به شروط و معدّاتى هم داشته باشد، مى‏بایست وجود آنها هم مستند به علّت هستى‏بخش خودش باشد. بنابراین اگر دو، یا چند علت هستى‏بخش، در عرض هم فرض شوند، معلول هر یك از آنها، وابسته به علّت خودش مى‏باشد و هیچ‏گونه وابستگى به علت دیگر یا معلول‏هاى آن، نخواهد داشت. و بدین ترتیب، ارتباط و وابستگى میان معلول‏هاى آنها، به وجود نخواهد آمد.
دو. نظام این جهانِ مشهود، نظام واحدى است كه در آن، پدیده‏هاى هم‏زمان و ناهم‏زمان، با یكدیگر ارتباط و وابستگى دارند. امّا ارتباط پدیده‏هاى هم‏زمان، همان تأثیر و تأثراتِ علّى و معلولى گوناگون، در میان آنها است كه موجب تغییرات و دگرگونى‏هایى در آنها مى‏شود و به هیچ وجه، قابل انكار نیست. امّا ارتباط میان پدیده‏هاى گذشته، حال و آینده، به این صورت است كه پدیده‏هاى «گذشته»، زمینه پیدایش پدیده‏هاى «كنونى» را فراهم كرده‏اند و پدیده‏هاى «كنونى» نیز به نوبه خود، زمینه پیدایش پدیده‏هاى «آینده» را فراهم مى‏سازند. اگر روابط علّى و اعدادى، از میان پدیده‏هاى جهان برداشته شود، جهانى باقى نخواهد ماند و هیچ پدیده دیگرى هم، به وجود نخواهد آمد. چنان‏كه اگر ارتباط وجود انسان با هوا، نور، آب و مواد غذایى بریده شود، دیگر نمى‏تواند به وجود خود ادامه دهد و زمینه پیدایش انسان دیگر یا پدیده دیگرى را فراهم سازد.
با ضمیمه این دو مقدمه، مى‏توان نتیجه گرفت كه نظام این جهان - كه شامل مجموعه پدیده‏هاى بى‏شمار گذشته، حال و آینده است - آفریده یك آفریدگار مى‏باشد و تحت تدبیر حكیمانه او اداره مى‏شود؛ زیرا، اگر یك یا چند آفریدگار دیگرى مى‏بود، ارتباطى میان آفریدگان به وجود نمى‏آمد و نظام واحدى بر آنها حاكم نمى‏شد؛ بلكه هر آفریده‏اى از طرف آفریدگار خودش، به وجود مى‏آمد و به كمك دیگر آفریدگان همان آفریدگار، پرورش مى‏یافت. در نتیجه، نظام‏هاى متعدد و مستقلى، به وجود مى‏آمد و ارتباط و پیوندى میان آنها برقرار نمى‏شد. در صورتى كه نظام موجود در جهان، نظام واحد همبسته‏اى است و پیوند میان پدیده‏هاى آن، مشهود است.مصباح یزدى، محمدتقى، آموزش فلسفه، ج 2، ص 359 و 360. قرآن كریم هم در آیه 22 سوره انبیاء می‌فرماید: لو كان فیهما الهة الا الله لفسدتا؛ اگر در آسمان و زمین خدایانی جز الله وجود داشت ، هر آینه آسمان و زمین به فساد كشیده می‌شد.موفق باشید.