سوال 633365

با سلام و احترام
دوست گرامی
پاسخ سوال شما را از لسان دو مرجع عالی قدر بیان می کنم:

آیت الله جعفر سبحانی

معصومان، رهبر و اسوه و الگوی مردمند; بنابراین باید طوری زندگی کنند که بشود آن ها را سرمشق قرار داد .

اگر بنا بود پیامبر (ص) یا امام (ع) مشکلات خود را به وسیله اعجاز و علم غیب حل کند; دیگر چگونه می توانست سرمشق زندگی مردمان باشد و آنان را به صبر و بردباری و جهاد و . . . فراخواند؟ ! کسی که مسلح به سلاحی (علم غیب) است که دیگران ندارند و همیشه از آن سلاح برای پیروزی خود استفاده می کند، نمی تواند الگوی مناسبی برای مردم باشد; زیرا در غم و رنج و مصیبت و مشکل انسان های عادی شریک نیست . معصوم (ع)، برای آن که بتواند به شکل عملی به تبلیغ و دعوت پردازد، از راه و روش وعلوم عادی و حس و تجربه و عقل استفاده می کند و از علم غیب بهره نمی گیرد; مگر در موارد استثنایی آن هم برای حفظ دین و ایمان مردم و هدایت آن ها .

جواب دیگری که در برخی از روایات هم بیان شده، آن است که علم امام (ع) اختیاری و ارادی است و فعلی نیست; یعنی امامان (ع) هر وقت بخواهند بدانند، خدای تعالی آن ها را آگاه می کند . پس در مواردی که در سؤال ذکر شده، امام معصوم (ع) به اختیار و اراده خود نخواسته است بداند . این امر به هیچ وجه نقص و اشکال نیست; زیرا هرگاه اراده کنند، بلافاصله علم غیب را به دست می آورند .

بنابراین روایات، آگاهی پیامبر (ص) و امام (ع) مثل کسی است که نامه ای همراه داشته باشد، هرگاه بخواهد مضمون نامه را بداند، می تواند نامه را بگشاید; اما گاه به جهت مصلحتی - با آن که نامه را در دست دارد - آن را نمی خواند . طبیعی است مردم علم غیب ندارند و به هیچ وجه نمی توانند آن را به دست آورند; اما معصوم (ع) چنان کمال معنوی الاهی دارد که هرگاه اراده کند، خدای حکیم بلافاصله آنان را از سرچشمه علوم غیبی سیراب می سازد .

آیت الله جوادی آملی

هر چند معصوم (ع) به اذن خدا از غیب با خبر است; اما علم غیب تکلیف نمی آورد . اگر علم از راه عادی به دست آمد و شرایط حجیت شرعی تمام شد، تکلیف آور است; ولی علم غیب از راه عادی به دست نمی آید و علم به قضا و قدر و لوح محفوظ است; پس امر و نهی و تکلیف به ارمغان نمی آورد .

به این دلیل، وجود مبارک حضرت امیر (ع) - با آن که می داند چه شبی ضربت می خورد - به مسجد می رود; امام حسن مجتبی (ع) - با آن که می داند در کوزه چه خبر است - آب را می نوشد و امام حسین (ع) - با آن که می داند در عاشورا چه خواهد شد - به کربلا می رود .

علم غیب امام (ع) مثل علمی است که فرشتگان دارند; ولی تکلیف به آن تعلق نمی گیرد . حکمت الاهی بر این تعلق گرفته است که معصومان (ع) نیز مانند انسان های دیگر آزموده شوند; در جبهه ها رنج تشنگی و گرسنگی و خستگی و . . . ببینند; زخمی شوند و به شهادت برسند . اگر بنابراین بود که ازعلم غیب بهره گیرند، هرگز شکست نمی خوردند . البته گاه برای حفظ و عزت دین از علم غیب هم استفاده می کنند; ولی اساس بر این است که در جریان امور ظاهری از علوم عادی بهره گیرند .

و من الله توفیق