اربعین؛ سنت قدیمی؟!

سلام و درود.
در پاسخ به این سوال شما به عنوان مقدمه باید گفت که ادعای جاهلانه بودن اربعین معمولاً ممکن است ناشی از عدم شناخت دقیق از فلسفه، تاریخ، و آثار مراسم اربعین باشد یا به دلیل نگاه سطحی به آیین‌های مذهبی شکل گرفته باشد. «جاهلیت» در معنای دینی یعنی بی‌خردی و رفتار خلاف عقل و اخلاق. مراسمی که مبتنی بر محبت، همبستگی اجتماعی، ایثار و کمک به دیگران است، بر اساس معیارهای عقل و اخلاق نه تنها جاهلانه نیست، بلکه از مصادیق رفتارهای عقلانی و اخلاق‌محور است.
از منظر تاریخی هم مراسم اربعین از صدر اسلام تا به امروز ادامه داشته و در دوره‌های مختلف تاریخی، حتی در زمان خفقان امویان و عباسیان، زائران به کربلا می‌رفتند. این تداوم نشان‌دهنده اهمیت این مراسم در فرهنگ شیعی است و نمی‌توان آن را صرفاً به یک دوره خاص محدود کرد.
با توجه به این مقدمه، عزاداری در اربعین، ترکیبی از احساس و عقلانیت است. گریه بر مظلومیت امام حسین علیه السلام و یارانش، که در روایات شیعی مانند کامل الزیارات به آن تأکید شده، نشانه‌ای از همدلی و انسانیت است، نه جهل. این عزاداری همراه با تأمل در اهداف قیام حسینی و زیارت‌نامه‌هایی با محتوای عمیق کلامی است که نشان‌دهنده عقلانیت این مراسم است. آیین‌های جمعی مشابه اربعین در ادیان و فرهنگ‌های دیگر نیز وجود دارد، مانند مراسم حج در خود اسلام، راهپیمایی‌های مذهبی مسیحیان به سوی اماکن مقدس، یا جشنواره‌های بودایی. هیچ‌کدام از این آیین‌ها به دلیل ریشه‌های تاریخی یا تجلیات احساسی، جاهلانه تلقی نمی‌شوند. اربعین نیز به عنوان یک آیین معنوی و انسانی، ارزشی جهانی دارد.
برخلاف ادعای قدیمی بودن، اربعین در دنیای مدرن نه‌تنها منسوخ نشده، بلکه به دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فردش، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. رسانه‌های جهانی، مانند گاردین و نیویورک تایمز، اربعین را به عنوان «بزرگ‌ترین تجمع صلح‌آمیز جهان» توصیف کرده‌اند. این مراسم در عصر جهانی‌شدن، به یک پلتفرم برای گفت‌وگوی بین‌فرهنگی و نمایش وحدت انسانی تبدیل شده است. حضور زائرانی از اروپا، آفریقا، آسیا، و حتی غیرمسلمانان نشان‌دهنده جذابیت جهانی این مراسم است.
با توجه به آنچه گفته شد، این شبهه که اربعین مراسمی جاهلانه است، کاملاً بی‌اساس است. این مراسم نه تنها با معیارهای جاهلیت در تضاد کامل است، بلکه بر مبانی دینی و عقلانی استوار است. اربعین یک حرکت معرفتی و اجتماعی است که با تأکید بر وحدت، ایثار، و عدالت، در حال ارائه الگویی جدید از یک جامعه ایده‌آل است. این مراسم نه تنها متعلق به گذشته نیست، بلکه با توجه به پیام‌های جهان‌شمول خود، برای عصر حاضر و آینده نیز کاملاً relevant است.