ناشناس
اسراف در مخارج اربعین
این همه خرج برای اربعین، اسراف نیست؟
ثبت پاسخ جدید
برای ثبت پاسخ، لطفا وارد حساب کاربری خود شوید.
پاسخ‌ها
1 پاسخسلام و درود بر شما
برای پاسخ به این پرسش، ابتدا باید به معنای اسراف از دیدگاه قرآن و روایات مراجعه کرد. واژه «اسراف» در فرهنگ اسلامی به معنای زیاده‌روی در مصرف یا استفاده از منابع در جایی است که نفع عقلانی یا شرعی نداشته باشد. قرآن کریم در آیات متعددی اسراف را نکوهش کرده و آن را از صفات ناپسند دانسته است: «وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا ۚ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ» (اعراف، ۳۱) و «إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ» (اسراء، ۲۷). اما نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که صرف هزینه برای اهداف معنوی، دینی و تربیتی _ به‌ویژه آنچه مربوط به شعائر الهی است – نه تنها اسراف به شمار نمی‌رود، بلکه در زمره بهترین انواع انفاق و عبادت قرار دارد. چنان‌که قرآن می‌فرماید: «وَمَنْ يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ» (حج، ۳۲).
از منظر عقل دینی و سیره اهل بیت علیهم‌السلام نیز، هرگونه هزینه‌ای که در مسیر زنده نگه داشتن یاد اهل‌بیت، به‌ویژه قیام امام حسین علیه‌السلام باشد، عبادتی بزرگ تلقی می‌شود. امام صادق علیه‌السلام در روایتی می‌فرماید: «شیعیان ما کسانی‌اند که در عزای ما محزون، و در شادی ما شاد هستند.» (شجره طوبي - ج۱ ص۳)
و نکته ای که باید در نظر گرفت معمولا با مطرح شدن این شبهه، یک تصور نادرستی درباره منابع تأمین هزینه‌های اربعین به وجود می آید. برخلاف تصور عمومی، مراسم اربعین یک مراسم دولتی یا حکومتی نیست. اکثریت قاطع هزینه‌های آن، توسط مردم و هیئت‌های مردمی تأمین می‌شود. موکب‌داران، خیرین، کسبه و خانواده‌های عاشق اهل بیت، هر کدام با علاقه شخصی و داوطلبانه، بخشی از هزینه‌های این مراسم را متحمل می‌شوند. تهیه غذا، اقامت، خدمات درمانی و حمل‌ونقل اغلب توسط همین مردم انجام می‌گیرد و نقش دولت‌ها، عمدتاً در حوزه‌های امنیتی، تسهیل‌گری و زیرساختی محدود می‌شود.
با این توضیحات روشن می‌شود که طرح شبهه «اسراف بودن هزینه‌های اربعین»، از دو جهت با اشکال مواجه است: نخست، از نظر معرفت دینی و فهم نادرست از معنای اسراف، و دوم، از نظر اطلاعات غلط درباره نحوه تأمین هزینه‌های مراسم. هرچند ممکن است در برخی موارد، سوء‌مدیریت‌هایی در اجرای مراسم یا استفاده از منابع مشاهده شود، اما این موارد جزئی را نباید به اصل مراسم تعمیم داد یا آن را بهانه‌ای برای تخطئه یک سنت عمیق و انسان‌ساز قرار داد.
اربعین، نه تنها مصداق اسراف نیست، بلکه احیاگر عقلانیت دینی، وحدت امت، و فرهنگ خدمت‌رسانی و معنویت در زمانه‌ای است که بسیاری از جوامع بشری، از فقر اخلاق و معنویت رنج می‌برند. این مراسم، دانشگاهی بزرگ است که در آن، میلیون‌ها انسان درس عشق، معرفت، ایثار و بندگی را در عمل می‌آموزند؛ و این خود، بهترین نوع سرمایه‌گذاری است؛ نه اسراف.
برای پاسخ به این پرسش، ابتدا باید به معنای اسراف از دیدگاه قرآن و روایات مراجعه کرد. واژه «اسراف» در فرهنگ اسلامی به معنای زیاده‌روی در مصرف یا استفاده از منابع در جایی است که نفع عقلانی یا شرعی نداشته باشد. قرآن کریم در آیات متعددی اسراف را نکوهش کرده و آن را از صفات ناپسند دانسته است: «وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا ۚ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ» (اعراف، ۳۱) و «إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ» (اسراء، ۲۷). اما نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که صرف هزینه برای اهداف معنوی، دینی و تربیتی _ به‌ویژه آنچه مربوط به شعائر الهی است – نه تنها اسراف به شمار نمی‌رود، بلکه در زمره بهترین انواع انفاق و عبادت قرار دارد. چنان‌که قرآن می‌فرماید: «وَمَنْ يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ» (حج، ۳۲).
از منظر عقل دینی و سیره اهل بیت علیهم‌السلام نیز، هرگونه هزینه‌ای که در مسیر زنده نگه داشتن یاد اهل‌بیت، به‌ویژه قیام امام حسین علیه‌السلام باشد، عبادتی بزرگ تلقی می‌شود. امام صادق علیه‌السلام در روایتی می‌فرماید: «شیعیان ما کسانی‌اند که در عزای ما محزون، و در شادی ما شاد هستند.» (شجره طوبي - ج۱ ص۳)
و نکته ای که باید در نظر گرفت معمولا با مطرح شدن این شبهه، یک تصور نادرستی درباره منابع تأمین هزینه‌های اربعین به وجود می آید. برخلاف تصور عمومی، مراسم اربعین یک مراسم دولتی یا حکومتی نیست. اکثریت قاطع هزینه‌های آن، توسط مردم و هیئت‌های مردمی تأمین می‌شود. موکب‌داران، خیرین، کسبه و خانواده‌های عاشق اهل بیت، هر کدام با علاقه شخصی و داوطلبانه، بخشی از هزینه‌های این مراسم را متحمل می‌شوند. تهیه غذا، اقامت، خدمات درمانی و حمل‌ونقل اغلب توسط همین مردم انجام می‌گیرد و نقش دولت‌ها، عمدتاً در حوزه‌های امنیتی، تسهیل‌گری و زیرساختی محدود می‌شود.
با این توضیحات روشن می‌شود که طرح شبهه «اسراف بودن هزینه‌های اربعین»، از دو جهت با اشکال مواجه است: نخست، از نظر معرفت دینی و فهم نادرست از معنای اسراف، و دوم، از نظر اطلاعات غلط درباره نحوه تأمین هزینه‌های مراسم. هرچند ممکن است در برخی موارد، سوء‌مدیریت‌هایی در اجرای مراسم یا استفاده از منابع مشاهده شود، اما این موارد جزئی را نباید به اصل مراسم تعمیم داد یا آن را بهانه‌ای برای تخطئه یک سنت عمیق و انسان‌ساز قرار داد.
اربعین، نه تنها مصداق اسراف نیست، بلکه احیاگر عقلانیت دینی، وحدت امت، و فرهنگ خدمت‌رسانی و معنویت در زمانه‌ای است که بسیاری از جوامع بشری، از فقر اخلاق و معنویت رنج می‌برند. این مراسم، دانشگاهی بزرگ است که در آن، میلیون‌ها انسان درس عشق، معرفت، ایثار و بندگی را در عمل می‌آموزند؛ و این خود، بهترین نوع سرمایه‌گذاری است؛ نه اسراف.