سوال 479459

سلام
داروی راکوتان یا همان ایزوترتینوئین داروی بسیار موثری در درمان آکنه است . در خصوص عوارض این دارو گفتگویی با یکی از متخصصان پوست در هفته نامه سلامت منتشر شده است که پاسخ سوالات شما را در بر دارد:
-امروزه تا كسی برای مشكل جوشهایش دنبال راه حلی می گردد همه ایزوترتینوئین را پیشنهاد می دهند. از افراد عوام گرفته تا پزشكان به راستی چه كسی مجوز دارد كه پیشنهادی این چنین بدهد؟

قطعا این درمان پله آخر درمان جوشهای صورت می باشد و برای موارد آكنه یا ندولوكیستیك انیكاسیون دارد. واقعیت این است كه علت آكنه مولتی فاكتوریال است و چند فاكتور در بروز آن دخالت دارد. ایزوترتینوئین (Accuntane) تنها درمانی است كه بر فاكتورهای اصلی موثر در آكنه اثر میكند. این دارو باعث كاهش تولید سبوم، كومدوژنز و كاهش كلونیزاسیون باكتری پروپیون آكنه و اثر ضد التهابی می گردد. این دارو ابتدا فقط برای آكنه های شدید ندولوكیستیك تجویز می شد ولی بتدریج موارد كاربرد بیشتری پیدا كرد از جمله در بیماری روزاسه، فولیكولیت های گرم منفی، هیدرآدنیت چركی، فولیكولیت گرم منفی، آكنه واسكولیتی، سلولیت پوست سر و... و تشخیص مورد تجویز آن باید توسط متخصص انجام شود.


-اكوتان عوارضی مثل نازایی، كاهش میل جنسی و یا عوارضی روی دیگر دستگاههای بدن ندارد؟ لطفا در این مورد توضیح بدهید. آیا طول مدت درمان باید ممتد باشد و یا باید دوره ای مصرف كرد و دوره ای را استراحت نمود و دوباره شروع كرد؟
ایزوترتینوئین عوارض متعددی دارد. بخصوص اینكه بسیار تراتوژن است و مصرف آن در دوران بارداری باعث آسیبهای جدی جنین می گردد. 50% بارداری در حین مصرف این دارو منجر به سقط می گردد و در نیمی از موارد باقیمانده هم باعث تولد نوزاد با نواقص قلبی عروقی و یا اسكلتی می گردد.تغییرات خلقی مثل افسردگی در شروع درمان با این دارو معمول است كه هنوز در این موارد رابطه منطقی پیدا نشده است. بیشتر عوارض جانبی این دارو در طی درمان تداخلی با روند درمان بیمار ندارد و قابل تحمل است. از جمله آنها تشدید آكنه در شروع درمان است كه در 6% افراد دیده می شود كه با مصرف پردنیزولون خوراكی به مدت تقریبا 6 هفته قابل بهبودی است. عوارض جلدی مخاطی نیز از عوارض شایع این دارو است كه با خشكی لب و پوست و گاهی بروز درماتیت و حتی زخم همراه است كه با استفاده از مرطوب كننده ها و نرم كننده های لب تا حدودی بهتر می شود. البته در صورت بروز زخم باید از كرمهای حاوی آنتی بیوتیك استفاده كرد تا زخم عفونی نشود. خشكی مخاط چشم و بینی نیز با استفاده از كرمهای مخصوص قابل بهبودی است.
اثرات مضر این دارو بر احشاء داخلی غیر معمول است و بیشتر شامل سردرد است. سردرد عارضه افزایش فشار داخل مغزی است كه البته خوش خیم بوده و غیر شایع است. عارضه دیگر درد مفاصل و عضلات است كه با استفاده از مسكن قابل بهبودی است. با توجه به شواهدی كه نشان می دهد این دارو بر فعالیت آنزیمی كبد و لیپیدها دارد اندازه گیری این فاكتورهای در خون لازم است و در افراد در معرض خطر مثل دیابتی ها و افراد با سابقه فامیلی افزایش چربی خون باید تكرار شود. ولی این دارو باعث نازایی و یا كاهش میل جنسی نمی شود. درمان به مدت 6-4 ماه باید ادامه پیدا كند و نشان داده شود كه 5-3 سال پس از درمان فرد بدون آكنه باقی می ماند ولی معمولا یكبار درمان كافی نیست و عود نیز در بعضی موارد دیده می شود. بهتر است دوز شروع و دوره مصرف آن با پاسخ به درمان تعیین شود. در بعضی مقالات مطرح شده كه درمان با دوز كم به مدت 9 ماه و حتی تا یكسال ادامه پیدا كند.

-آیا این یك درمان قطعی است و روی همه افراد جواب می دهد. اگر چنین نیست پس چرا از این روش برای همه یكسان استفاده می شود؟
این درمان در 70% موارد باعث بهبودی كامل می شود ول در بقیه موارد ممكن است درمان طولانی تری لازم باشد و یا اصلا پاسخ به درمان دیده نشود كه علل متفاوتی از جمله اختلالات هورمونی و...می تواند داشته باشد و تا زمانیكه مشكل اصلی وجود دارد درمان ایزوترتینوئین كفایت نمی كند.

-پس با توجه به عوارضی كه ذكر شد به نظر می رسد باید از مصرف این دارو ترسید، آیا چنین است؟
واقعیت این است كه باید عوارض جانبی را در نظر داشت ولی اثرات سودمند این دارو نیز قابل اغماض نیست و بهتر است این دارو طبق نظر پزشك مصرف گردد كه با كنترل آزمایشات لازم و عوارض جانبی، بتوان اثرات سودمند این دارو را تجربه كرد.